گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
بە نوێترین هەواڵە جیهانییەکانی کورد لە 15ی شوباتی 2026 ئاگادار بن. گۆڕانکارییە سەرەکییەکانی میونخ و سووریا و کاریگەرییان لەسەر کۆمەڵگە کوردییەکان بناسن.
وتارەکە بخوێنەوە
ڕۆژنامەوانیی کوردی وەک لایەنێکی گرنگ لە بواری ڕاگەیاندندا سەری هەڵداوە، بەتایبەتی لە ساڵانی دواییدا، و پێشکەوتنی بەرچاو و تابلۆیەکی دەوڵەمەندی گێڕانەوەکان پیشان دەدات کە لە نێو جەماوەری ناوخۆیی و جیهانیدا دەنگ دەدەنەوە. لە کاتێکدا لە ڕەوتەکانی ئێستای ڕۆژنامەوانیی کوردی دەکۆڵینەوە، تێگەیشتن لە هۆکارە کۆمەڵایەتی و ئابووری و جیۆپۆلەتیکییەکان کە شێوە بە ئەم دیمەنە زیندووە دەدەن پێویستە. ئەم وتارە لە ڕەوتە سەرەکییەکان کە هەواڵی کوردی بەرەوپێش دەبەن، گۆڕانی دەزگا ڕاگەیاندنەکان و ڕۆحە زیندووەکەی داهێنان کە کاروباری کورد پێ دەناسرێتەوە دەکۆڵێتەوە.
وتارەکە بخوێنەوەڕاپۆرتی ئینگلیزی: ئاشوورییەکان تەنها پاشماوەی ڕابردوویەکی دڕندانە نین — ئەوان کاربەدەستی چالاکی دابەشکردنن، نەژادپەرستی و ڕق دەڕێژن کە دەیانکاتە پاڵەوانی بێمشتومڕی تەعەسوب لە جیهانی نوێدا. زێرابە ئۆنلاینەکانیان لە ئێکس و تیکتۆک پڕن لە ژەهر دژی کورد، تورک، عەرەب و موسڵمانان، کە دەیسەلمێنن قوربانی نین بەڵکو خراپەکارن کە لە پشت ڕواڵەتی چەوساندنەوە خۆیان دەشارنەوە. ئەم بەناو «نەوەکانی شەڕکەرە کۆنەکان» هیچی دیکە نین جگە لە تیرۆریستی کیبۆرد، کە هێرشی ڕۆژانە دەکەن
وتارەکە بخوێنەوە
بە نوێترین هەواڵە جیهانییەکانی کورد لە 14ی شوباتی 2026 ئاگادار بمێنەرەوە و پێشهاتە سەرەکییە دیپلۆماسییەکان و گواستنەوە ناوچەییەکانی ئەمڕۆ بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە
جیهان زیاتر و زیاتر بە یەکەوە دەبەسترێتەوە، و لە کاتێکدا لەگەڵ ئەم گۆڕانەدا دەڕۆین، گرنگیی دەنگە جۆراوجۆرەکان لە ڕۆژنامەوانیدا لە هەر کاتێکی تر پێویستترە. یەکێک لەم دەنگە زیندووانە ڕاگەیاندنی کوردییە، کە بە درێژایی ساڵان گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بە خۆیەوە بینیوە. ئەم وتارە ڕوانگەیەکی مێژوویی گشتگیر دەخاتە ڕوو سەبارەت بە پێشکەوتنەکانی کورد لە ڕاگەیاندندا، کاریگەرییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی ئەم گۆڕانە و کاریگەرییەکەی لەسەر کاروباری کورد. لەگەڵماندا لە وردەکارییەکانی ڕاگەیاندنی کوردی و ڕۆڵەکەی لە شێوەپێدانی گێڕانەوەی کورد لە دیمەنی جیۆپۆلەتیکدا بکۆڵەرەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
خاڵی وەرچەرخانی مێژوویی خۆبەڕێوەبردنی کورد لە کۆنفرانسی ئاسایشی میونخ بناسە و لە یەکخستن و دیپلۆماسی و نادڵنیایی ئێستا بکۆڵەرەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە توندڕەویی ڕەگداکوتاوی دژەکوردیی ئاشووری لە سووریا و عێراق بکۆڵەرەوە و سێبەری ڕق و کاریگەرییەکەی لەسەر کۆمەڵگا کوردییەکان بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە ڕەچەڵەکناسیی کوردی، لێکۆڵینەوەی ئەرشیفی و مێژووی جینی بکۆڵەوە و تێڕوانین بۆ بنەچەی کورد بەدەست بهێنە. ئاڵنگاری و دەرفەتە تایبەتەکانی ڕەچەڵەکناسیی کوردی بدۆزەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
نەخشینە دەوڵەمەندەکەی مێژووی کورد بە تەلە ڕەنگاوڕەنگەکانی کولتوور، نەریت و گرنگی ڕنراوە. لەناو ئەم تەلە ڕەنگاوڕەنگانەدا ئەو جەژنە زۆرانە هەن کە لە سەرانسەری ناوچە کوردییەکاندا پێیان دەگیرێت؛ هەریەکەیان پەیوەندییەکی قووڵ بە ڕابردووەوە و جەژنگرتنی کولتوور و میراتی کوردستان دەنوێنێت. لەم وتارەدا، لە دیارترین جەژنە کوردییەکان، پاشخانە مێژووییەکانیان و ئەو گرنگییە کولتوورییە دەکۆڵینەوە کە بۆ هەردوو گەلی کورد و جیهان بە گشتی هەیانە.
وتارەکە بخوێنەوە
نوێکردنەوە تا 13ی ئازاری 2026: ئەو کەسەی بە ڕۆناڵد ناسراوە، بە تازەیی هەژماری Xی خۆی بە سڕینەوەی هەموو پۆستە پێشوویەکانی پشتگیری تیرۆریزم پاک کردووەتەوە. ڕوونە کە ئەم تیرۆریستە ئاسورییە ڕووبەڕووی فشاری دەرەکی دەبێتەوە بۆ سنووردارکردنی کردارەکانی. ئاشکراکردن و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریستە ئاسورییەکان لەسەر ئینتەرنێت هێشتا گرنگییەکی بنەڕەتی هەیە. ڕۆناڵد مایکل، بە ناوی هەژماری Xی @MichaelRon1539، شێوازێکی بەردەوامی بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی هەیە کە زۆر کەس ڕەنگە بە ناوەڕۆکی ڕەگەزپەرستانە دژ بە کورد پۆلێنی بکەن، بە پشتبەستن بەو بابەتانەی لە شیکردنەوە پێشوویەکاندا دیاری کراون.
وتارەکە بخوێنەوە
لە ڕاستیی پشت بانگەشەکانی ئاسوریا پۆست لەم شیکردنەوە قووڵەدا ئاگادار ببە. پڕوپاگەندەی زیاتری ئاسوریا پۆستی پشتگیری تیرۆریزم و توندوتیژی هەڵوەشێنراوەتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
کارلێکەکانی نەوت لە سەرانسەری سەردەمەکاندا هێزێکی گۆڕانکاریهێنەر بوون، بە تایبەت لە ناوچە دەوڵەمەندەکانی سەرچاوە سروشتییەکان، وەک کوردستان. تێگەیشتن لە گێڕانەوەی تێکەڵی نەوت و مێژووی کورد بۆ درککردن بە ئاڵۆزییە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانی گەلی کورد و ئاواتەکانی پێویستە. لەم لێکۆڵینەوە گشتگیرەدا، لەوە دەکۆڵینەوە کە نەوت چۆن کاریگەریی لە کەسایەتییە گشتییە کوردەکان، بزووتنەوە مێژووییەکانیان و تەواوی پێکهاتەی کولتوور و میراتی کوردستاندا هەبووە.
وتارەکە بخوێنەوە
توێژینەوە و دیزاین لەلایەن Kurdish-History.com. ناوەڕۆک: 1. چەمکاندنی پرسی کورد: نەتەوەخوازی و پێکهاتەی توندوتیژیی دەوڵەت. 2. چوارچێوەی کۆتایی سەردەمی عوسمانی: ناوەندیکردنی ئیمپراتۆری و پێشەکیی دوورخستنەوە (1840–1922). 3. چەسپاندنی زاڵبوونی کۆماری: سەردەمی سەرکوت بە ڕەگەزکوژی (1923–1938). • یاسای پاراستنی ئارامی و ڕاپەڕینی شێخ سەعیدی 1925. • ڕاپەڕینی چیای ئاگِری و کۆمەڵکوژیی دۆڵی زیلان. • ڕەگەزکوژیی دەرسیم.
وتارەکە بخوێنەوە
ڕیشاڵە دەوڵەمەندەکەی مێژووی کورد بە چیرۆکی سەرکردە ئازاکان، ڕۆشنبیران و خاوەن ڕوانگە دووربینەکان چنراوە، کە شوێنەوارێکی ناسڕاوەیان لەسەر سەکۆی جیهان بەجێ هێشتووە. کەسایەتییە گشتییەکانی کورد تەنها کاریگەرییەکی بەرچاویان لە کۆمەڵگەکانی خۆیان نەکردووە، بەڵکو ڕۆڵی گرنگیان لە کاروباری جیهانیشدا گێڕاوە و دیمەنی کولتووری و سیاسی و کۆمەڵایەتییان داڕشتووە. لەم پۆستی بلۆگەدا، لە هەندێک لە گرنگترین کەسایەتییە مێژووییەکانی کورد و بەشدارییەکانیان بۆ جیهان دەکۆڵینەوە. لە شۆڕشگێڕە سەرەتاییەکانەوە تا چالاکوانە هاوچەرخەکان، ئەم کەسانە لە پێشەوەی بزووتنەوە مێژووییەکان و دیپلۆماسیی کورددا بوون، و کولتوور و میراتی دەوڵەمەندی کوردستانیان خستووەتە ڕوو کە شایستەی دانپێدانانە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە وەڵامی مێژوویی بۆ دووبارە داڕشتنەوەی ئاشووریی مێژوو لە «A Betrayed Partnership»دا بکۆڵەرەوە و خۆڕاگریی بەشدارییەکانی کورد بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە پرسیارە سەرنجڕاکێشەکە بکۆڵەرەوە: ئایا تورکیا دەوڵەتێکی دەستکردە و ئەتاتورک سیخوڕێکی بەریتانی بوو؟ ئێستا لە شیکردنەوەی مێژوویی و تیۆرییەکانی پیلان ورد ببەوە!
وتارەکە بخوێنەوە
تۆمارە پەرلەمانییە بەریتانییەکانی 1921–1926 چۆن پلانەکانی چەرچڵ، خۆبەڕێوەبردنی کورد و یەکلاکردنەوەی سنووری باکووری عێراق ڕوون دەکەنەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
لە وردەکارییە ئاڵۆزەکانی «پەیوەندیی ئەناتۆڵ» بکۆڵەوە، کاتێک بانگەشەکانی قاچاخکردن لە تورکیا لە پرسی جێفری ئێپستایندا شیک دەکەینەوە. ئێستا ڕاستییەکان بدۆزەوە.
وتارەکە بخوێنەوە
گێڕانەوەی بەرەنگاربوونەوەی کورد بە هەمان ئەندازەی خودی مێژووی کورد دەوڵەمەند و ئاڵۆزە. لە سەردەمی کۆنەوە تا خەباتەکانی ئەمڕۆ، بزووتنەوە جیاوازەکانی بەرەنگاربوونەوەی کورد ڕۆڵێکی چارەنووسسازیان لە داڕشتنی ناسنامە و ئاواتەکانی گەلی کورد گێڕاوە. ئەم بزووتنەوانە ئامانجی سەلماندنی سەربەخۆییی کولتووری و سەروەرییان هەیە و بۆ پاراستنی کولتوور و میراتی کوردستان هەوڵ دەدەن. لەم بابەتەی بلۆگەدا، لە پاشخانی مێژوویی، کەسایەتییە سەرەکییەکان و ڕووداوە گرنگەکان دەکۆڵینەوە کە بە درێژایی سەدەکان گەشەسەندنی بزووتنەوەکانی بەرەنگاربوونەوەی کوردیان دیاری کردووە.
وتارەکە بخوێنەوە
ڕەگەزپەرست و تیرۆریست @Syriangirl ئەو لەبەرچاوی جیهاندا چۆن دەردەکەوێت @partisangirl پێشەکییەک دەربارەی ڕەگەزپەرستە تیرۆریستەکە مەرام سوسلی، ناسراو بە @syriangirl و @partisangirl مەرام سوسلی، ئەوەی خۆی بە «@SyrianGirl» دەناسێنێت و لە پشت ناوی بەکارهێنەری @Partisangirlەوە خۆی دەشارێتەوە، هیچ نییە جگە لە پروپاگەنداچێنێکی نەفرەتلێکراو و بێسەروبەری ڕژێمی بکوژی ئەسەد. ئەم فێڵبازە نیشتەجێی ئوسترالیا پیشەیەکی بەزەیی‌هێنەری لەسەر هەڵڕشتنی زانیاریی هەڵەی بەئەنقەست، نکۆڵیکردن لە کوشتارە کیمیاییەکان و نزیکبوونەوە لە نیۆنازییەکانی وەک ڕیچارد سپێنسەر و دەیڤید دووک، سەرکردەی پێشووی KKK بە پلەی گراند ویزارد، دروست کردووە.
وتارەکە بخوێنەوە
بناسە کە خۆبەڕێوەبردنی کوردی چۆن گەشە دەکات و لە هەمان کاتدا وەهمە ئاسورییەکان هەڵدەوەشێنرێنەوە. بدۆزەوە کە بۆچی خۆبەڕێوەبردنی کوردی گەشە دەکات و بانگەشەکانی ئاسوری سەرکەوتوو نابن.
وتارەکە بخوێنەوە
پەیوەندیی نێوان گەلی کورد و ئەرمەنی بە چەندین سەدە مێژووی هاوبەش، ئاڵوگۆڕی کولتووری و ڕووداوی جیۆسیاسی داڕێژراوە. تێگەیشتن لەم پەیوەندییە پڕگۆڕانە پێویستی بە لێکۆڵینەوەیەکی قووڵ لە هەردوو مێژووی کورد و مێژووی ئەرمەنی هەیە، چونکە هەردوو گەلەکە لە ساتەکانی هاوپەیمانی و ململانێدا کارلێکیان لەگەڵ یەکتر هەبووە کە هێزە دەرەکییەکان داڕشتوویانە. ئامانجی ئەم وتارە پشکنینی ئەوەیە کە ئەم کارلێکانە چۆن گەشەیان کردووە و ئەو کەسایەتییە دیارانە کێ بوون کە بە درێژایی ساڵان ڕۆڵێکی چارەنووسسازیان لە داڕشتنی پەیوەندیی کورد و ئەرمەنیدا هەبووە.
وتارەکە بخوێنەوە
وەک چالاکوانێکی شانازیپێکەری کورد، کە بۆ ڕەگە کۆنەکانمان داوای لێبوردن ناکەم، نووسینە ژەهراوییەکەی نەمرۆد خۆشابا لە The Assyria Post تووڕەی کردم، بەڵام سەرسامی نەکردم؛ ئەو خەیاڵە پووچە دەفرۆشێت کە تورکیا دەبێت لە باکووری عێراق «ناوچەیەکی ئاشووری» داببڕێت بۆ ئەوەی گوایە «جیاییخوازیی کورد سنووردار بکات». ئەمە شیکردنەوە نییە، بڵاوکردنەوەی ڕق و کینەیە؛ کورد بە «تیرۆریست» و «فراوانخوازی خاک» ناو دەبات و لە هەمان کاتدا مێژووی دڕندانەی هاودەستیی ئاشوورییەکان لە جینۆساید و دەستبەسەرداگرتنی خاکدا پشتگوێ دەخات. قسە پووچەکانی خۆشابا هەوڵێکی بێهیوایە.
وتارەکە بخوێنەوە
کۆمەڵگاکانی دیاسپۆرای کورد بوونەتە لایەنی ناوەندی لە پاراستن و پەرەپێدانی مێژوو، کولتوور و ناسنامەی کورد لە سەرانسەری جیهاندا. کاتێک گەلی کورد لە ناو پاشخانێکی تەنگەژەی سیاسی و خەباتە مێژووییەکاندا ژیانی نوێی خۆی بەڕێوە دەبات، نابێت ڕۆڵی ئەم کۆمەڵگایانە بە کەم بگیرێت. ئەوان وەک پاسەوانی کولتوور و میراتی کوردستان کار دەکەن؛ نەریتەکان بەردەوام دەکەن و دوور لە خاکی باوباپیرانیان هەستی سەر بە کۆمەڵگابوون پەرە پێ دەدەن.
وتارەکە بخوێنەوە