Kovara dîroka Kurdan
1586 gotar bi Kurmancî amade ne.
Cegerxwîn (1903-1984), navê edebî yê bi wateya dilê xwîndar, mezintirîn helbestvanê neteweperest ê Kurd ê sedsala 20an bû. Helbesta wî ya Kurmancî bi pênc dehsalan gelê wî bangî hişyarî, azadî û rûmetê kir.
Gotarê bixwînin Refîq Hilmî (1898-1960) helbestvan, zanyar û çalakvanekî siyasî yê Kurd ji Silêmaniyê bû, ku pêşengiya helbesta Soranî ya nûjen kir û beşdarî pêşketina hişyariya siyasî ya Kurd li Îraqê bû.
Gotarê bixwînin Husnî el-Zeîm (1897-1949) generalekî Kurd ê Sûriyeyê bû ku di Adara 1949 de yekem darbeya leşkerî di dîroka Sûriyeyê de pêk anî, bû serokkomar û tenê 137 roj paşê hate hilweşandin û îdamkirin.
Gotarê bixwînin Ereb Şemîlov (1897-1978) nivîskarekî Kurd ji Qefqasyayê bû, ku li Yekîtiya Sovyetê pêşengiya edebiyata bi zimanê Kurdî kir. Wî roman, şano û çîrokên kurt nivîsandin û dengê edebî da Kurdên Sovyetê.
Gotarê bixwînin Ehmed Barzanî (1896-1969) birayê mezin ê Mistefa Barzanî û rêberê giyanî yê eşîra Barzanî bû, ku çend serhildan li dijî dewleta Îraqê bi rê ve birin û ji aliyê şopînerên xwe ve wek kesayetiyeke olî bi rûmet dihate dîtin.
Gotarê bixwînin Nûr Elî Îlahî (1895-1974), mamosteyê giyanî yê Kurd ê Ehlê Heq ji Kirmanşahê, arifekî sufî, fiqhzanekî îslamî û hostayê tembûrê bû, ku hînkirinên wî îrfana Kurdî û giyaniyata gerdûnî bi hev ve girê didan.
Gotarê bixwînin Kamuran Alî Bedirxan (1895-1978), birayê Celadet Alî Bedirxan, zanyarekî Kurd û dengê damezrîner ê weşanên radyoyî yên Kurdî li BBC û Radyoya Parîsê bû, ku digihîşt Kurdan li seranserê Rojhilata Navîn.
Gotarê bixwînin Xulamriza Reşîd Yasemî (1895-1951) zanyar û helbestvanekî Kurd ê Îranî bû, ku Kurd va Peyvastegi-ye Nezhadi va Tarikhi-ye U nivîsand, yekem dîroka nûjen a mezin a gelê Kurd a bi Farisî hatî nivîsandin.
Gotarê bixwînin Celadet Alî Bedirxan (1893-1951), zimannasê Kurd û neviyê Bedir Xan Beg, di 1932 de alfabeya Bedirxanî ya li ser bingeha Latînî ji bo Kurdî afirand; ew nivîsa standard e ku îro jî ji bo Kurmancî tê bikaranîn.
Gotarê bixwînin Ehmed Barzanî (1896-1969) serokekî olî yê Kurd û birayê mezin ê Mistefa Barzanî bû. Wî di dehsalên aloz ên destpêka Kurdistana Îraqê de eşîra Barzanî birêve bir û rêberiya berxwedana malbatê kir.
Gotarê bixwînin Nûr Elî Îlahî (1895-1974) mamosteyekî giyanî yê Kurd ê Yarsan (Ehlê Heq) û muzîkjenekî pir jêhatî ji Kirmanşahê bû. Lêdana wî ya tembûrê û hînkariyên wî yên irfanî hem bandor li şagirtên Yarsan hem jî li cîhana giyanî ya navneteweyî kirin.
Gotarê bixwînin Kamuran Alî Bedirxan (1895-1978) zanyar, zimannas û siyasetmedarekî Kurd bû, ku di damezrandina Enstîtuya Kurd a Parîsê de beşdar bû û dehsalan mafên zimanê Kurdî û mayîndebûna çanda Kurd parast.
Gotarê bixwînin Xulamriza Reşîd Yasemî (1895-1951) zanyar, helbestvan û dîroknivîsekî Kurd bû, ku Kord va Peyvastegi-ye Nezhadi va Tarikhi-ye U nivîsand, yekem dîroka akademîk a nûjen a gelê Kurd a bi Farisî hatî nivîsandin.
Gotarê bixwînin Celadet Alî Bedirxan (1893-1951), zanyar û mîrzayê Kurd, di 1932 de alfabeya Kurdî (Kurmancî) ya li ser bingeha Latînî afirand û kovara Hawar damezrand: kevirên bingehîn ên çanda nivîskî ya nûjen a Kurd.
Gotarê bixwînin Kara Fatma Xanim (sedsala 19an) şervan û serokeke leşkerî ya Kurd ji Amedê bû, ku di Şerê Qirimê (1853-1856) de fermandariya leşkerên Kurd ên nebirêkûpêk kir û xelatên leşkerî yên Osmanî wergirt.
Gotarê bixwînin Îhsan Nûrî (1892-1976) generalekî Kurd bû ku serokatiya Serhildana Agiriyê (1927-1930) kir. Ev mezintirîn serhildana Kurd li Tirkiyeyê di navbera serhildana Şêx Seîd û serdema nûjen de bû û ji quntarên Çiyayê Agiriyê hat birêvebirin.
Gotarê bixwînin Hepse Xan (1891-?) serokeke eşîrî ya Kurd a destpêka sedsala 20an bû, yek ji jinên kêm ên ku di civaka kevneşopî ya eşîrî ya Kurd de desthilata siyasî û leşkerî girtin.
Gotarê bixwînin Tewfîq Wehbî (1891-1984) zimannas, helbestvan û dîplomatekî Kurd ji Silêmaniyê bû, ku yek ji ferhengên Kurdî yên sîstematîk ên destpêkê berhev kir û di kariyereke dirêj de zimanê Kurdî parast.
Gotarê bixwînin Ekrem Cemîlpaşa (1891-1974) rewşenbîrekî Kurd û hevdamezrînerê Komeleya Kurd (Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti) li Stenbolê bû, yek ji parêzvanên destpêkê yên mafên çandî yên Kurd di serdema Osmanî de.
Gotarê bixwînin Bekir Sidqî (1890-1937), generalê Kurd ê artêşa Îraqê, di 1936 de yekem darbeya leşkerî ya cîhana Erebî pêk anî û demeke kurt bû mirovê herî bihêz ê Îraqê, berî ku di 1937 de were kuştin.
Gotarê bixwînin Simko Şikak (1887-1930) serokekî eşîrî yê Kurd bû, ku di salên 1920î de li bakurê rojavayê Îranê herêmeke Kurd a di pratîkê de xweser ava kir, generalekî Îranî kuşt û li hember hem desthilata Îranî hem jî ya Osmanî berxweda.
Gotarê bixwînin Şêx Ubeydullah Nehrî (mirî 1883) di 1880 de serokatiya yekem serhildana mezin a Kurd a serdema nûjen kir. Wî bi 10,000 şervanan sînorê Îranê derbas kir û berî tepeserkirina Osmanî demeke kurt xakên girîng kontrol kirin.
Gotarê bixwînin Sureyya Bedir Xan (1883-1938) mîrzayekî Kurd û pêşengê rojnamevaniya Kurdî bû, ku di 1898 de Kurdistan, yekem rojnameya Kurdî, damezrand û bû kesayetiyeke sereke ya neteweperestiya Kurd a destpêkê.
Gotarê bixwînin Îshaq Sukutî (1868-1902) bijîşk û şoreşgerekî Kurd bû, ku di damezrandina Komîteya Yekîtî û Pêşketinê (CUP) de beşdar bû: rêxistina Tirkên Ciwan a ku dê Împaratoriya Osmanî biguherîne.
Gotarê bixwînin