Kovara dîroka Kurdan

Arşîva dîroka Kurdan

1586 gotar bi Kurmancî amade ne.

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 11ê Cotmehê 2025

Girîngiya dîrokî ya belgeyên Mesûd ibn Namdar ên li ser bûyerên Qefqasyayê

Mesûd ibn Namdar, berhevkarê Kurd ê belgeyên herêmî, di demeke aloziya siyasî ya girîng de di parastina dîroka herêma Qefqasyayê de roleke sereke lîst. Wî nêzî çil sal piştî hilweşîna Şeddadiyên Genceyê nivîsî û berhema wî nêrînên bingehîn li ser bûyer û tevgerên serdema wî pêşkêş dike. Ev nivîsa blogê girîngiya tomarên Mesûd, bi taybetî berhevoka wî ya belgeyên têkildarî devera Arranê, û awayê ku ew têgihîştina me ya dîroka Qefqasyayê xurt dikin, lêkolîn dike...

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 10ê Cotmehê 2025

Tevna rengîn a hunerên Kurdî: rêwîtiyeke dîrokî di nav edebiyatê de

Hunerên Kurdî, bi taybetî edebiyat, vegotineke dewlemend û tevlihev dihûnin ku çand û mîrasa zindî ya Kurdistanê vedidengîne. Di seranserê hezar salan de dîroka Kurdan bi nîşanên berxwedêrî û afirîneriyê hatiye nexşandin û berhemên edebî pêk anîne ku ji sînoran û nifşan derbas bûne. Ev nivîsa blogê dikeve rêwîtiyekê di nav edebiyata Kurdî de û rehên wê, bandora wê û kesayetiyên bêhempa yên li pişt wê dişopîne.

Gotarê bixwînin

Dewletên Kurdî · 10ê Cotmehê 2025

Rola stratejîk a Îzz ed-Dîn Usame di Împaratoriya Eyyûbî ya sedsala 12an de

Îzz ed-Dîn Usame wek kesayetiyeke girîng di Împaratoriya Eyyûbî ya sedsala 12an de derdikeve pêş. Usame, wek xwarziyê Selahedîn ê navdar, xwedî cihekî taybet bû ku jê dikaribû bandorê li tevgerên siyasî û leşkerî yên serdemê bike. Ev nivîs jiyana wî, beşdariya wî di Împaratoriya Eyyûbî de û mîrasa mayînde ya ku wî li pey xwe hişt, lêkolîn dike. Jiyana destpêkê û paşxane: Îzz ed-Dîn Usame di demeke aloz de hat dinyayê. Xanedana Eyyûbî, ku Selahedîn ava kiribû, ketibû nav têkoşîneke berdewam a dijî...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 9ê Cotmehê 2025

Pirsgirêka Kurd: stûneke dîplomasiya navneteweyî

Têkiliya di navbera komên etnîk û dewletên neteweyî de gelek caran dîmena dîplomatîk a cîhanê ava dike. Yek ji dijwariyên herî tevlihev û bingehîn ên ku îro di dîplomasiya navneteweyî de tên naskirin pirsgirêka Kurd e. Rewşa Kurdan, ku tevneke dewlemend a dîroka Kurdan, nasnameya çandî û daxwazên siyasî di xwe de digire, ji bo dîplomasiyê li Rojhilata Navîn û derveyî wê qadeke girîng a xemgîniyê pêk tîne.

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 9ê Cotmehê 2025

Lêkolîna mîrasa Şêx Fexredîn: Heyva ku di çanda Êzidiyan de kesayetî girtiye

Şêx Fexredîn, ku bi navê Melik Fexr ed-Dîn jî bi hezkirin tê nasîn, kesayetiyeke navendî di çanda Êzidiyan de ye. Ew wek yek ji Heft Hêzên Xwedayî tê rêzgirtin û wek rêberê ruhî li cîhanê dinêre. Şêx Fexredîn pir caran bi Heyvê re tê teswîrkirin, ku ev jî têkiliya wî bi hesta hundirîn û hestên dil re derdixe pêş. Birayên wî, Şêx Nasirdîn, Şêx Şems û Sejadîn, jî bav û kalên girîng ên çar rêzikên şêxên Şemsanî ne. Şêx Şems Rojê di xwe de dicivîne, ku zelalî û ronahiyê temsîl dike...

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 8ê Cotmehê 2025

Çîrokên gelêrî yên kurdan: rêwîtiyek di nav çand û dîrokê de

Çîrokên gelêrî yên kurdan tenê çîrok nînin; ew tevneke zindî ya dîrok, çand û mîrata kurdan in. Ev çîrok, ku ji nifşekê gihîştine nifşê din, têkoşîn, xewn û destkeftiyên gelê kurd nîşan didin. Bi lêkolîna çîrokên gelêrî yên kurdan, em dikarin têgihiştinê li ser paşxaneya dîrokî ya Kurdistanê, kesayetiyên kurd ên raya giştî yên ji van çîrokan derketine holê û tevgerên dîrokî û dîplomasiya kurdan ên berfirehtir ên ku kevneşopiyên wan ên çîrokbêjiyê şekil dane bi dest bixin. Di...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 8ê Cotmehê 2025

Vekirina sirên El-Melik El-Ezîz: sultanê ku hewl da dest avêje Hêremên Mezin

El-Melik El-Ezîz Osman ibn Selah ed-Dîn Yûsif, sultanê duyem ê Eyyûbî yê Misrê, kesayetiyeke hem xwedî girîngiya dîrokî hem balkêş e. Ew di sala 1171an de hat dinyayê û kurê duyem ê Selahedîn ê efsaneyî bû û di seranserê hukumraniya xwe de bi gelek dijwariyan re rû bi rû bû. Selahedîn bi rêberiya xwe ya leşkerî di Şerên Xaçparêzan de dihat naskirin û ev yek barê hêviyên li ser El-Ezîz danîne zêde dike. Ev nivîs jiyana El-Ezîz lêkolîn dike û li ser daxwazên wî, manevreyên siyasî û hewldanên wî yên wêrek, her çend bê serkeftin...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 7ê Cotmehê 2025

Hêza medyayê di şekildana vegotinên kurdan de

Di cîhana îro ya cîhanîbûyî de, medya di şekildana vegotinan û bandorkirina li têgihiştina raya giştî de roleke bingehîn dilîze. Ev yek bi taybetî ji herêmên xwedî dîrokên dewlemend û tevlihev ên wek Kurdistanê re rast e. Rola medyayê di şekildana vegotinên derbarê dîroka kurdan, çand û mîrata Kurdistanê û beşdariya kesayetiyên kurd ên raya giştî û kesayetiyên dîroka kurdan de ewqas mezin e ku bi gotinan bi tevahî nayê ravekirin. Ev gotar bi kûrahî lêkolîn dike ka platformên medyayê yên cuda çawa di pêşkêşkirina...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 7ê Cotmehê 2025

Têkoşîna Eyyûbiyan a desthilatê: hukumraniya El-Mensûr I Mihemed li Hemayê

Dîroka xanedana Eyyûbî vegotineke bi kelecan a têkoşînên desthilatê û nakokiyên axê li Rojhilata Navîn di dawiya sedsala 12an û destpêka sedsala 13an de ye. Yek ji kesayetiyên bingehîn di vê destanê de El-Mensûr I Mihemed, mîrê Eyyûbî yê Hemayê, ye. Hukumraniya wî, ji 1191an heta 1219an, bi xapandinên siyasî, kampanyayên leşkerî û hevalbendiyên stratejîk hat pênasekirin. Di vê nivîsê de, em dê bilindbûna El-Mensûr ber bi desthilatê ve, şerên cîgirtiyê yên ku wî rê di nav wan de dît û bandora mayînde ya rêveberiya wî...

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 6ê Cotmehê 2025

Bandora kûr a çanda kurdan li dîroka Rojhilata Navîn

Rojhilata Navîn herêmeke di dîrokê de avdayî ye, ku tijî çand, ziman û kevneşopiyên cihêreng e. Yek ji komên çandî yên herî bandordar, lê gelek caran ji ber çavan tên derbaskirin, gelê kurd e. Kurd, bi tevneke dewlemend a dîrokê û çand û mîrata zindî ya Kurdistanê, di şekildana dîmena siyasî û civakî ya herêmê de roleke girîng lîstine. Ev nivîsa blogê bandora kûr a çanda kurdan li dîroka Rojhilata Navîn bi kûrahî lêkolîn dike û kesayetiyên girîng ên dîroka kurd...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 6ê Cotmehê 2025

Bilindbûn û mîrata El-Muzeffer Teqî ed-Dîn Omer: rêwîtiyek di nav demê de

El-Muzeffer Teqî ed-Dîn Omer navek e ku dîrok şekil daye. Ew ne tenê mîrekî Eyyûbî yê Hemayê bû, lê di dawiya sedsala 12an de di cîhana îslamî de rêberekî veguherîner jî bû. Fetihên leşkerî û pêşketinên çandî hukumraniya wî nîşan dan. Ev nivîs jiyana El-Muzeffer Omer lêkolîn dike û beşdarî, dijwarî û mîrata mayînde ya ku wî li dû xwe hişt bi hûrgilî vedibêje. Jiyana destpêkê û paşxane. El-Muzeffer Omer di malbateke bihêz de hat dinyayê. Ew kurê Nûr ed-Dîn Şehinşah bû û...

Gotarê bixwînin

Xwarinên Kurdî · 6ê Cotmehê 2025

Kokên nehatine gotin: ji nû ve bidestxistina mîrata kurd a beqlawa, kebab û xwarinên din

Xwarin ji têrkirina tenê berfirehtir e; ew tevneke zindî ye ku ji têlên dîrok, çand û nasnameyê hatiye honandin. Ji gelê kurd re, ku welatê wan li herêmên çiyayî yên Tirkiye, Iraq, Sûriye û Îranê belav e, xwarin semboleke bihêz a mîrata wan a berdewam e. Lê gelek ji xwarinên wan ên herî navdar — ji qatên şîrîn ên beqlawayê heta balkêşiya dûmanî ya kebaban — gelek caran bi şaşî ji metbexên neteweyî yên dewletên ku lê dijîn re tên nisbetdan. Ev nivîsa blogê dest bi rêwîtiyekê...

Gotarê bixwînin

Nûçeyên Kurdî · 5ê Cotmehê 2025

Rûbirûbûna bi paşerojê: dijwariyên heyî yên civakên kurd îro pê re rû bi rû dibin

Têkoşîna civakên kurd a îro di tevneke dewlemend a dîroka kurdan de avdayî ye û bi xwestekên bi milyonan kesên ji bo nasname, xweserî û naskirinê têdikoşin re girêdayî ye. Li gel dijwariyan, hêza çand û mîrata Kurdistanê çavkaniya berxwedêrî û yekîtiyê di nav gelên kurd de dimîne. Lê rêdîtina di nav mijarên hemdem de pêwîstî bi famkirina boriyê heye, bi taybetî mîratên ji kesayetiyên navdar ên dîroka kurdan mane û bandora wan a berdewam...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 5ê Cotmehê 2025

Mîrata nedîtî ya Seyf el-Îslam: lêkolîneke kûr a rêveberiya Tuxtekîn Ehmed li Yemenê

Dîroka xanedana Eyyûbî gelek caran Selahedîn wek kesayetiyeke mezin derdixe pêş, lê beşdariya birayê wî, Tuxtekîn Ehmed ibn Eyyûb, hêjayî baldariya wekhev e. Tuxtekîn ji 1182an heta 1197an wek mîrê duyem ê Eyyûbî yê Yemen û Erebistanê xizmet kir û rêberiya stratejîk, destpêşxeriyên bajarî û pabendbûneke nahejîne a bihêzkirina desthilata Eyyûbî di dîmeneke dijwar de rêveberiya wî pênase kirin. Ev nivîsa blogê jiyana Tuxtekîn, rêveberiya wî li Yemenê û bandorên mayînde...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 4ê Cotmehê 2025

Bandora siyaseta cîhanî li xwestekên kurdan

Gelê kurd, komeke etnîkî ya xwedî dîrokeke kurd a dewlemend û hesteke nasnameyê ya bi kûrahî kokgirtî, ji mêj ve di dîmeneke jeopolîtîk a tevlihev de li xweserî û naskirina zêdetir geriyaye. Tevgerên siyaseta cîhanî bi awayekî girîng bandor li xwestekên kurdan kirine û lêgerîna wan a mafê diyarkirina qedera xwe li herêmên wek Iraq, Tirkiye, Îran û Sûriyeyê şekil dane. Ev gotar têkiliya tevlihev a di nav siyaseta cîhanî û xwestekên kurdan de bi kûrahî lêkolîn dike û dinirxîne ka faktorên derve...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 4ê Cotmehê 2025

Bilindbûn û hilweşîna El-Mensûr Nasir ed-Dîn Mihemed: hukumraniya aloz a sultanekî ciwan

El-Mensûr Nasir ed-Dîn Mihemed, navekî ku di dîrokê de deng vedide, sultanekî ciwan bû ku hukumraniya wî hem bi hêvî hem aloz bû. Ew di sala 1189an de hat dinyayê û tenê endamekî malbateke qral nebû; ew neviyê Selahedîn ê navdar, damezrînerê xanedana Eyyûbî, bû. Hukumraniya El-Mensûr, ku di diwanzdeh saliya xwe de derket ser text, bi derfetên mezin dest pê kir, lê zû veguherî têkoşîneke desthilatê ya ku dema wî ya kurt a di erkê de pênase kir. Ev nivîs jiyana wî, tevliheviyên rêveberiya wî û aliyên siyasî...

Gotarê bixwînin

Xwarinên Kurdî · 4ê Cotmehê 2025

Kokên nehatine gotin: ji nû ve bidestxistina mîrata kurd a beqlawa, kebab û xwarinên din

Di cîhana tijî tevger a hunerên xwarinê de, kokên xwarinên navdar gelek caran nezelal dibin û di tevna dîrokên hevpar û danûstandinên çandî de winda dibin. Xwarinên wek beqlawa, kebab, dolma û kellepaça ya têrker li seranserê cîhanê tên pîrozkirin, lê çîrokên wan gelek caran ji penceraya metbexên neteweyî yên serdest, wek ên tirk, iraqî, sûrî an îranî, tên gotin. Her çend van welatan bêguman beşdarî pêşketin û navdarkirina van xwarinan bûbin jî, beşeke bingehîn a mîrata wan...

Gotarê bixwînin

Şer û Berxwedan · 3ê Cotmehê 2025

Pêşmergeyên kurd: çîrokên berxwedanê di nav dîrokê de

Peyva «pêşmerge» tê wateya «yên bi mirinê re rû bi rû dibin» û wêrekî û berxwedêriya şervanên kurd di nav sedsalên têkoşînê de sembolîze dike. Di famkirina dîroka kurdan de, pêşmerge di têkoşîna herêmê ya xweserî û mafan de roleke bingehîn dilîzin. Ev gotar dê girîngiya wan a dîrokî, pêşketina berxwedana wan û paşxaneya çandî ya çand û mîrata Kurdistanê lêkolîn bike.

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 2ê Cotmehê 2025

Xwedîderketina li Newrozê: lêkolîneke kûr a sersala kurdan û girîngiya wê ya çandî

Newroz, an Nowruz, hatina biharê mizgîn dide û wek sersala kurdan xizmet dike; ew demeke di kevneşopiyên dewlemend û girîngiya kevnar de avdayî ye. Ev cejn, ku di wekheviya roj û şeva biharê li dora 21ê Adarê tê pîrozkirin, bi sedsalan aliyekî bingehîn ê çand û mîrata Kurdistanê bûye. Dema em cewhera Newrozê û girîngiya wê ya îro lêkolîn dikin, em dê dîroka kurdan, bandora kesayetiyên kurd ên raya giştî yên cuda û nasnameya hevpar a ku ji aliyê kesayetiyên dîroka kurd...

Gotarê bixwînin

Xwarinên Kurdî · 1ê Cotmehê 2025

Rêwîtiya bi tam: pêşketina xwarinên kurdan û bandorên wan ên dîrokî

Xwarinên kurdan tevneke zindî ne ku ji sedsalên dîrok û danûstandinên çandî hatine honandin û dil û ruhê gelê kurd temsîl dikin. Dema em pêşketina vê kevneşopiya berbiçav a xwarinan bi kûrahî lêkolîn dikin, em dê lê binêrin ka dîroka kurdan çawa tam, madeyên xwarinê û teknîkên pijandina wê şekil dane. Ji bandorên şaristaniyên kevnar heta bandora cîhanîbûna nûjen, xwarina kurdan çîroka berxwedêrî, yekîtî û serbilindiya çandî vedibêje.

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 1ê Cotmehê 2025

Jiyan û serdema balkêş a El-Melik el-Emced Behramşah: mîrata mîrekî kurd

El-Melik el-Emced Behramşah, mîrê kurd ê Eyyûbî yê Baalbekê, ji 1182an heta 1230an, di nav dijwariyên Şerên Xaçparêzan û guherîna têkiliyên desthilatê di nav xanedana Eyyûbî de, hukum kir. Rêveberiya wî ya berbiçav a 48 salan bandoreke kûr li herêmê hişt. Di vê nivîsê de, em dê jiyana Behramşah, astengên ku ew pê re rû bi rû bû û encamên mayînde yên rêberiya wî lêkolîn bikin. Jiyana destpêkê û bilindbûna ber bi desthilatê ve. Behramşah, ku di nav xanedana Eyyûbî de hatibû dinyayê, kurê Ferruxşah, mîrê Baalbekê, bû. Wî...

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 30ê Îlonê 2025

Tevna dewlemend a mîrata kurdan: vekirina muzîk, dans û huneran

Mîrata çandî ya kurdan tevneke zindî û bi kûrahî kokgirtî ye ku dîrok û kevneşopiyên dewlemend ên yek ji komên etnîkî yên herî kevnar ên cîhanê nîşan dide. Gelê kurd, ku li herêmên Iraq, Îran, Tirkiye û Sûriyeyê belav e, kêfxweşî, xemgînî û xwestekên xwe bi şêweyên cuda yên hunerê, di nav de muzîk, dans û hunerên dîtbar, derbiriye. Di vê gotarê de, em dê derbirînên çandî yên girîng li Kurdistanê lêkolîn bikin û bandora <em>kesayetiyên dîroka kurd...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 29ê Îlonê 2025

Ruhê ku teslîm nabe: rêwîtiyek di diyasporaya kurdan, dîrok û berxwedêriyê de

Ev diyasporaya kurdan şahidiya berxwedêrî û ruhê gelekî dike ku xwedî dîrokeke kurd a kûr û dewlemend e ku li seranserê axên cuda dirêj dibe. Sûriye, Iraq, Tirkiye û Îran tenê çend ji herêmên ku gelê kurd di dîrokê de lê pêş ketiye û bi gelek dijwariyan re rû bi rû bûye ne. Akad, wek gelek çandên li seranserê cîhanê, xwedî dîrokek bûye ku koç, berxwedêrî û parastina bihêz a çandê wê nîşan dane.

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 28ê Îlonê 2025

Dîmena siyasî ya diguhere li herêmên kurd piştî Seddam

Herêmên kurd ji hilweşîna rejîma Seddam Huseyn di sala 2003an de ve di dîmena xwe ya siyasî de guherînên girîng derbas kirine. Ev dem bi tevliheviyeke aloz a xwestekên xweseriyê, bandora dîroka kurdan û derketina kesayetiyên kurd ên raya giştî yên cuda, ku meşa bûyerên vê herêmê şekil dane, hatiye nîşankirin. Di vê nivîsa blogê de, em dê tevna tevlihev a tevgerên siyasî yên herêmên kurd bi kûrahî lêkolîn bikin û bandorên kesayetiyên kurd...

Gotarê bixwînin