Kovara dîroka Kurdan

Arşîva dîroka Kurdan

1586 gotar bi Kurmancî amade ne.

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 22ê Cotmehê 2025

Naskirina Kesayetên Mezin: Kesayetên Sereke di Dîroka Nûjen a Kurdan de

Dîroka gelê Kurd dewlemend û cûrbecûr e û bi herêmên Rojhilata Navîn re bi kûrahî hatiye girêdan. Fêmkirina vê dîrokê vekolîna kesayetên wê yên sereke hewce dike; ew kesayetên dîrokî yên Kurd ku di nav dehsalan de erdnîgariya dîroka Kurdan teşe dane. Ev gotara blogê dê jiyan û beşdariyên kesayetên navdar ên Kurd bi kûrahî vekole ku di tevgerên dîrokî û dîplomasiyê yên cûrbecûr de rolên diyarker lîstine û me di nav tevna hûr a çand û mîrasa Kurdistanê...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 22ê Cotmehê 2025

Rehên Negoti: Vegerandina Mîrasa Kurdî ya Xwarinên ku Hûn Hez Dikin

Destpêk: Rêwîtiyeke Aşpêjiyê ber bi Kurdistanê. Gava em li xwarina Rojhilata Navîn difikirin, xwarinên wek beqlawa, kebab û dolmayê gelek caran tên bîra me. Van xwarinên bi tam dil û tama mirovên li seranserê cîhanê girtiye. Lê rehên wan gelek caran bi şaşî bi çandên din ve tên girêdan û di tomarên dîrokê û sînorên guherbar ên împaratoriyan de winda dibin. Ev gotara blogê dest bi rêwîtiyeke vedîtina mîrasa Kurdî ya van xwarinên hezkirî dike ku rehên kûr heye; dîrokeke ku bi qasî xwarinan...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 22ê Cotmehê 2025

Rehên Negoti: Vegerandina Mîrasa Aşpêjiya Kurdî

Destpêk: Rêwîtiyeke Aşpêjiyê ber bi Dilê Kurdistanê. Xwarin ji tenê têrkirina zikê wêdetir e; ew tomareke zindî ya dîrok, çand û nasnameya gelekî ye. Her xwarin çîrokekê dibêje; vegêraneke ku ji têlên kevneşopiyên kevnar, erdnîgariyan û bîra hevpar a nifşan hatiye hunandin. Lê di tevna tevlihev a dîroka Rojhilata Navîn de, hin ji van çîrokên aşpêjiyê hatine veşartin, rehên wan bi şaşî bi çandên din ve hatine girêdan û çandên serdest ên cîran...

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 22ê Cotmehê 2025

Vegerandina Mîrasa Me ya Aşpêjiyê: Rehên Kurdî yên Xwarinên ku Hûn Hez Dikin

Xwarin ji tenê têrkirina zikê wêdetir e; ew tomareke zindî ya dîrok, çand û nasnameya gelekî ye. Her xwarin çîrokekê dibêje; vegêraneke ku ji têlên kevneşopiyê, erdnîgariyê û bîra hevpar a nifşan hatiye hunandin. Ji bo gelê Kurd, neteweyeke bi mîraseke dewlemend û kevnar, ev yek bi taybetî rast e. Lê demeke pir dirêj e ku tevna zindî û cûrbecûr a aşpêjiya Kurdî di bin siyê de maye û rehên wê gelek caran bi şaşî bi çandên serdest ên herêmên ku Kurd...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 22ê Cotmehê 2025

Rehên Negoti: Vegerandina Mîrasa Kurdî ya Xwarinên ku Hûn Hez Dikin

Xwarin ji tenê têrkirina zikê wêdetir e; ew çîrok, dîrok û mîras e. Di tevna dewlemend a aşpêjiya Rojhilata Navîn de, bi sedsalan gelek têl bi hev re hatine hunandin. Lê hin ji van têlan, bi taybetî yên gelê Kurd, yan hatine piştguhkirin yan bi qest bi çandên din ve hatine girêdan. Ev gotar dest bi rêwîtiyeke vegerandina vê vegêranê dike û rehên Kurdî û bandorên Kurdan li ser xwarinên hezkirî yên wek beqlawa, kebab, dolma û kellepaça (paçe) vedikole; xwarinên ku gelek caran...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 22ê Cotmehê 2025

Bidestxistina ji nû ve ya mîrasa xwarinê: rehên Kurdî yên xwarinên we yên hezkirî yên Rojhilata Navîn

Destpêk: Dema hûn tamê perçeyeke beqlawaya şîrîn û bi fêkiyên hişk dikin an ji kebabeke avdar kêfê distînin, kîjan xwarin tê bîra we? Ji bo gelek kesan bersiv Tirkî, Yûnanî an dibe ku Farisî ye. Her çend ev çand bêguman beşdarî tevna dewlemend a xwarinên Rojhilata Navîn bûne, gelek ji van xwarinên hezkirî xwedî rehên kûrtir û kevntir li ax û çandeke ku gelek caran tê paşguhkirin in: Kurdistan. Gelê Kurd, komeke etnîk a xwecihî ya herêmeke çiyayî ku beşên Tirkiye, Îran, Iraq û...

Gotarê bixwînin

Xwarinên Kurdî · 22ê Cotmehê 2025

Ji sînoran derveyî: vekirina rehên Kurdî yên xwarinên Rojhilata Navîn

Dîmena xwarinê ya Rojhilata Navîn tevneke dewlemend e ku ji sedsalên danûstandina çandî, bazirganî û kevneşopiyê hatiye hûnandin. Lê di nav vê mozaîka zindî de beşdariya yek ji gelên xwecihî yên herî kevn û mezin ên herêmê — Kurdan — gelek caran tê paşguhkirin an di nav xwarinên neteweyî yên welatên ku lê dijîn de tê wergirtin. Ji çiyayên Kurdistanê, herêmeke ku beşên Tirkiye, Iraq, Sûriye û Îrana îroyîn di xwe de digire, mîraseke xwarinê tê ku bi qasî axê bi xwe kevnar e...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 21ê Cotmehê 2025

Şiyariya Neteweyî ya Kurdan a Sedsala 19an: Rêwîtiyek di Dîroka Kurdan de

Sedsala 19an ji bo gelek neteweyên li seranserê cîhanê demeke diyarker bû; bangên serxwebûn û nasnameya neteweyî di korîdorên dîrokê de deng vedidan. Şiyariyeke wisa ya girîng di nav gelê Kurd de çêbû. Kurdan dest bi rêwîtiyeke kûr kir da ku nasnameya xwe ya çandî biparêzin û xwe di nav tevliheviyên Împaratoriya Osmanî û Farisê de bi rê ve bibin. Ev gotar li Şiyariya Neteweyî ya Kurdan hûr dibe, tevgerên dîrokî û dîplomasiya cûrbecûr a Kurdan dinirxîne û balê...

Gotarê bixwînin

Dewletên Kurdî · 20ê Cotmehê 2025

Kurdên berxwedêr: lêkolîna rola wan di Împaratoriya Osmanî de

Dîroka Kurdan bi tevna fireh a Împaratoriya Osmanî re hûnandî ye. Kurd, wek komeke etnîk a zindî ya xwedî dîroka xwe ya taybet, di qadên civakî, siyasî û çandî yên împaratoriyê de rolên sereke lîstin. Ev gotar aliyên cihêreng ên jiyana Kurdan di vê serdemê de bi kûrahî lêkolîn dike û li kesayetiyên dîrokî yên Kurd, beşdariya wan û girîngiya çand û mîrasa Kurdistanê di çarçoveya Osmanî de dinêre.

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 20ê Cotmehê 2025

Mîrasa El-Ezîz Mihemed ibn Xazî: mîrê ciwan ê Eyyûbî yê Helebê

El-Ezîz Mihemed ibn Xazî, kesayetiyeke navdar di xanedana Eyyûbî de, ji hukumdarekî tenê zêdetir bû; wî di avakirina dîroka Helebê de roleke bingehîn lîst. Ew li derdora 1213an hat dinyayê û piştî trajediyeke kesane — mirina bavê wî, Ez-Zahîr Xazî — gihîşt desthilatê. Wek neviyê Selahedîn ê navdar, cihê El-Ezîz hem îmtiyaz hem dijwarî bû. Ev nivîs jiyan û hukumraniya wî lêkolîn dike û li ser ka ezmûnên wî yên destpêkê çawa bandorê li rêberiya wî kirin û nîşaneke mayînde li Helebê hiştin, disekine. Jiyana destpêkê...

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 19ê Cotmehê 2025

Vekirina çand û nasnameya Kurdan di seranserê dîrokê de

Tevna dewlemend a dîroka Kurdan bi têlên hûrgilî yên nasnameya çandî, pêşveçûnên civakî û têkoşînên siyasî hatiye hûnandin. Gelê Kurd, ku li çend welatan belav bûye, di nav de Iraq, Tirkiye, Îran û Sûriye, nasnameyeke çandî ya taybet parastiye ku di seranserê sedsalên dijwariyê de maye. Di vê nivîsa blogê de em ê aliyên cihêreng ên çand û mîrasa Kurdistanê, kesayetiyên dîrokî yên Kurd ên sereke û tevgerên dîrokî û dîplomasiya mayînde ya Kurdan...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 18ê Cotmehê 2025

Rabûn û mîrasa El-Melik Es-Salih Necm ed-Dîn Eyyûb di xanedana Eyyûbî de

El-Melik Es-Salih Necm ed-Dîn Eyyûb, ku bi navê Ebû el-Futûh jî tê naskirin, wek kesayetiyeke sereke di xanedana Eyyûbî de derdikeve pêş; wî ji 1240 heta 1249an li Misrê hukumranî kir. Hukumraniya wî bi manevreyên siyasî, rûbirûbûnên leşkerî û bandora mayînde li herêmê dihat naskirin. Ev lêkolîn salên avakirina kesayetiya Es-Salih, gihîştina wî ya desthilatê û bandora mayînde ya wî li xanedana Eyyûbî û herêma firehtir di xwe de digire. Jiyana destpêkê: Es-Salih di 5ê Mijdara 1205an de ji El-Kamil, sultanê Eyyûbî, û...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 18ê Cotmehê 2025

Rabûna mîrektiyên Kurdan: rêwîtiyek di nav demê de

Mîrektiyên Kurdan, aliyekî balkêş ê dîroka Kurdan, tevneke dewlemend a çand, nasname û têkoşînê vedidengînin. Di seranserê sedsalan de Kurdan qadên xweserî û derbirîna çandî li herêmeke ku gelek caran bi pevçûn û guhertinên dîrokî yên kûr re rû bi rû ye, çêkirine. Ev nivîsa blogê rabûna van mîrektiyan bi kûrahî lêkolîn dike û li bandora wan li çand û mîrasa Kurdistanê, kesayetiyên wan ên dîrokî yên Kurd ên sereke û bandora wan a mayînde li civaka îroyîn dinêre.

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 17ê Cotmehê 2025

Rehên berxwedêriyê: vekirina rehên gelê Kurd

Çîroka gelê Kurd tevneke dewlemend e ku bi têlên têkoşîn, serkeftin û hesteke mayînde ya nasnameyê hatiye hûnandin. Dema em dikevin vê rêwîtiyê di nav dîroka Kurdan de, em ê reh, çand û kesayetiyên sereke yên ku ev civaka zindî ava kirine lêkolîn bikin. Gelê Kurd, ku li herêmên Rojhilata Navîn belav bûye û bi piranî li beşên Tirkiye, Îran, Iraq û Sûriyeyê tê dîtin, ji mîraseke çandî ya zindî sûd werdigire ku têkoşîn û daxwazên wî vedidengîne. Ev...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 16ê Cotmehê 2025

Dersên dîroka Kurdan ji bo civakeke îroyîn a ronîtir

Dîroka Kurdan dewlemend û tevlihev e û dersên kûr di xwe de digire ku heta îro jî deng vedidin. Dema em dîroka Kurdan bi kûrahî lêkolîn dikin, em hem têkoşînên ku gelê Kurd pê re rû bi rû bûye hem berxwedêrî, dîplomasî û dewlemendiya çandî ya ku ew xwedî ye, derdixin holê. Bi lêkolîna kesayetiyên dîrokî yên Kurd û beşdariya wan em dikarin nêrînan bi dest bixin li ser ka ev ders çawa bi dijwariyên me yên îroyîn re têkildar in.

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 15ê Cotmehê 2025

Pêşeroja nasnameya Kurd di cîhaneke cîhanîbûyî de

Dema cîhanîbûn li seranserê cîhanê avakirin û pênasekirina ji nû ve ya nasnameyan didomîne, pêşeroja nasnameya Kurd hem dijwarî hem derfetan pêşkêş dike. Gelê Kurd bi dîroka xwe ya dewlemend, zimanê xwe yê cuda û çanda xwe ya zindî di dîmeneke tevlihev de rêya xwe dibîne ku tê de kevneşopiya wî bi bandorên nûjen re tevlihev dibe. Ev gotar encamên girêdana cîhanî ya bi hev re li ser nasnameya Kurd bi kûrahî lêkolîn dike û li hêmanên sereke yên wek çand û mîrasa Kurdistanê, rola...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Cotmehê 2025

Mîrasa El-Melik El-Ewhed: mîrê Eyyûbî yê ku Meyafariqîn û derveyî wê ava kir

El-Melik El-Ewhed Necm ed-Dîn Eyyûb ibn El-Adil Ebû Bekir ibn Necm ed-Dîn Eyyûb, ku di 1210an de mir, kesayetiyeke sereke di xanedana Eyyûbî de bû. Ew wek mîrê sêyem ê Mîrektiya Diyar Bekirê, ku navenda wê Meyafariqîn bû, di hukumraniya xwe ya ji 1200 heta 1210 zayînî de bandoreke girîng li dîmena siyasî û leşkerî ya herêmê kir. El-Ewhed kurê Sultan El-Adil I yê Misrê bû û biryar û kiryarên wî yên leşkerî hem mîrektiya wî ava kirin hem bandorê li împaratoriya firehtir a Eyyûbî kirin. Xanedana Eyyûbî...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 14ê Cotmehê 2025

Nasandina kesayetiyên navdar ên Kurd: rêwîtiyek di nav dîroka cîhanê de

Tevna dewlemend a dîroka Kurdan bi vegotinên bêhempa yên kesayetiyên wê yên berçav hatiye hûnandin. Di seranserê serdeman de çend kesayetiyên giştî yên Kurd derketine holê û nîşanên jênabe li qadên cihêreng hiştine, di nav de siyaset, edebiyat û huner. Ev gotar jiyan û mîrasên kesayetiyên dîrokî yên Kurd ên navdar bi kûrahî lêkolîn dike ku hem di çand û mîrasa Kurdistanê de hem di dîroka cîhanê bi xwe de beşdariyeke girîng kirine. Bi serkeftinên xwe...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Cotmehê 2025

Girîngiya Şêx Sejadîn di Êzidiyatiyê de û rola wî wek peyamnêrê mirinê

Şêx Sejadîn, ku bi navê Sejad ed-Dîn jî tê naskirin, kesayetiyeke navendî di Êzidiyatiyê de ye, baweriyeke tijî kevneşopiyên dewlemend û ruhaniyeta kûr. Şêx Sejadîn wek yek ji Heft Hêzên Xwedayî tê rêzgirtin û wek peyamnêrê Xwedê li ser erdê tê dîtin. Ew wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr, li gel Nasirdîn, Şêx Şems û Fexredîn, tê naskirin. Her yek ji van kuran taybetiyên ruhî yên bihêz di xwe de dicivîne û di rêzika baweriyên Êzidiyan de roleke sereke dilîze. Di ramana Êzidiyan de Şêx Sejadîn ji...

Gotarê bixwînin

Huner û Çanda Kurdî · 13ê Cotmehê 2025

Zimanê Kurdî: şahidekî zindî yê çand û mîrasa Kurdistanê

Zimanê Kurdan, ku wek Kurdî jî tê naskirin, ne tenê amûrekî ragihandinê ye, lê navgînek e ku dîrok, çand û nasnameya dewlemend a gelê Kurd hildigire. Zimanê Kurdî bi tîp, devok û peyvên xwe yên taybet di seranserê sedsalan de pêşveçûneke girîng derbas kiriye û ji bûyerên dîrokî, danûstandina çandî û ruhê berxwedêr ê axaftvanên xwe bandor girtiye. Di vê gotarê de em li pêşveçûna zimanê Kurdî, rewşa wî ya heyî û hewldanên parastinê...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 13ê Cotmehê 2025

Rola pîroz a Şêx Nasirdîn di baweriyên Êzidiyan û jiyana piştî mirinê de

Şêx Nasirdîn, ku bi navê Melek Nasirdîn an Nasir ed-Dîn jî tê naskirin, kesayetiyeke bingehîn di ruhaniyeta Êzidiyan de ye. Ew wek yek ji Heft Hêzên Xwedayî tê rêzgirtin ku Xwedê karên cîhanê teslîm kiriye wan. Şêwaza wî ya erdî wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr tê naskirin, li gel Şêx Şems, Fexredîn û Sejadîn, ku wek bav û kalên çar rêzikên şêxên Şemsanî tên naskirin. Ev nivîsa blogê rola pîroz a Şêx Nasirdîn lêkolîn dike û girîngiya wî di baweriyên Êzidiyan û...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 12ê Cotmehê 2025

Parastina dîroka Kurdan: muzey û destpêşxeriyên ku mîrasa dewlemend a Kurdistanê pîroz dikin

Parastina dîroka Kurdan hewldaneke bingehîn e ku berxwedêrî û ruhê gelê Kurd vedidengîne. Bi boriyeke dewlemend a ku bi tevneke çand, têkoşîn û serkeftinan tê naskirin, têgihîştina vê mîrasê ji bo nifşên pêşerojê bingehîn e. Bi bextê baş, gelek muzey û destpêşxerî ji bo rêzgirtina çand û mîrasa Kurdistanê hatine veqetandin; ew kesayetiyên dîrokî yên Kurd û beşdariya wan di civakê de, her wiha tevgerên dîrokî û dîplomasiya Kurdan...

Gotarê bixwînin

Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 12ê Cotmehê 2025

Mîrasa Pîr Mihemed Reşan: parêzvanê baran û hilberînan di Êzidiyatiyê de

Pîr Mihemed Reşan, ku bi navê “Şêr Memê Reşan” tê naskirin, ji kesayetiyeke dîrokî zêdetir e; ew ji bo civaka Êzidiyan hêvî, bereket û dewlemendiya çandiniyê temsîl dike. Têkiliya wî bi baran û hilberînan re dihêle di Êzidiyatiyê de bi rêz were dîtin û bandoreke kûr li rêûresm û kevneşopiyên demsalî dike. Ev nivîs mîras û girîngiya kûr a Pîr Mihemed Reşan lêkolîn dike û ronahiyê davêje rola wî wek parêzvanê erdê. Pîr Mihemed Reşan kî bû? Pîr Mihemed Reşan di sedsala 12an de jiya û tê rêzgirtin...

Gotarê bixwînin

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 11ê Cotmehê 2025

Bandora kûr a olê li civaka Kurdan di seranserê serdeman de

Gelê Kurd, komeke etnîk a zindî ku bi piranî li beşên Tirkiye, Iraq, Îran û Sûriyeyê dijî, xwedî mîraseke çandî ya dewlemend e ku baweriyên wî yên olî bi awayekî girîng ava kirine. Ji bo têgihîştina tevna dîroka Kurdan, divê mirov rola kûr a ku olê di seranserê sedsalan de di civaka wan de lîstiye, lêkolîn bike. Ev nivîsa blogê wê li têkiliya hûrgilî ya di navbera ol û mîrasa Kurdan de binêre û lêkolîn bike ka bawerî çawa bandorê li tevgerên dîrokî yên Kurdan kiriye...

Gotarê bixwînin