Dîroka KurdanDîrok, çand û mîrat
Kurmancî

Kovara dîroka Kurdan

Arşîva dîroka Kurdan

1586 gotar bi Kurmancî amade ne.

Dîroka Kurdan û Xweragirî · 17ê Mijdarê 2025

Rêwîtiyek di nav demê de: Nêrîneke kurt li dîroka Kurdî

Gelê Kurd, ku gelê resen ê herêmên çiyayî yên Rojhilata Navîn e, dîrokeke dewlemend û tevlihev heye ku çand û mîrata wan a taybet nîşan dide. Ev gotar gelek qonaxên bingehîn ên dîroka Kurdî vedikole û kesayetiyên giştî yên navdar ên Kurd û bûyerên girîng ên ku nasnameya Kurdî teşe dane derdixe pêş. Ji şaristaniyên kevnar heta tevgerên siyasî yên nûjen, rêwîtiya civaka Kurd hem dilkêş e hem jî ji bo têgihiştina çarçoveya berfirehtir a dîroka Rojhilata...

Gotarê bixwînin
Huner û Çanda Kurdî · 17ê Mijdarê 2025

Bandora Mewlûda Kurmancî li helbesta mewlûdê û çanda Kurdî

Mewlûda Kurmancî, ku bi navê Mewlûdu’n-Nebî jî tê naskirin, kevirê bingehîn ê edebiyata Kurdî û çanda Îslamî ye. Ev helbest bi Kurmancî hatiye nivîsandin û ji dayikbûn û jiyana Pêxember Mihemed pîroz dike. Bi dîroka xwe ya dewlemend û girîngiya çandî, Mewlûda Kurmancî hem wek şahesereke edebî hem jî wek amûra perwerdeyê û çavkaniya îlhama giyanî ji bo gelek misilmanên Kurd kar kiriye. Di vê weşanê de em ê vekolin ka Mewlûda Kurmancî çawa bandor li helbesta mewlûdê ya Kurdî kiriye û...

Gotarê bixwînin
Dîroka Kurdan û Xweragirî · 16ê Mijdarê 2025

Dijwariyên nûjen ên gelê Kurd: Nêrînek li berxwedêriya wan

Gelê Kurd, bi dîroka xwe ya kûr a Kurdî û çand û mîrata dewlemend a Kurdistanê, hêj di dîmeneke tevlihev de rêya xwe didomîne ku hem bi destkeftiyên awarte hem bi dijwariyên mezin dagirtî ye. Têkoşîna wan a nasname, naskirin û xweseriyê hem boriya wan teşe daye hem jî bandora xwe li îro û pêşeroja wan didomîne. Di vê gotarê de em ê dijwariyên nûjen ên gelê Kurd vekolin û di heman demê de li berxwedêriya ku rêwîtiya...

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 16ê Mijdarê 2025

Mîrata Îzz ed-Dîn Şêr: Damezrandina Mîrektiya Hakkariyê û bandora wê ya dîrokî

Îzz ed-Dîn Şêr, ku bi navê Yozdan-Şêr jî tê naskirin, kesayetiyeke bingehîn di dîroka Kurdî de bû. Wî di dawiya sedsala 14an de Mîrektiya Hakkariyê damezrand, di demeke ku herêma derdora Gola Wanê, ku îro beşek ji Tirkiyeyê ye, bi awayekî girîng teşe da. Ev weşan jiyana Îzz ed-Dîn Şêr, damezrandina mîrektiya wî û bandora mayînde ya hukimraniya wî li nasnameya Kurdî û siyaseta herêmî vedikole. Paşxane Îzz ed-Dîn Şêr ji dûndaneke di dîrokê de girîng bû. Ew wek kesekî “ji...

Gotarê bixwînin
Dîroka Kurdan û Xweragirî · 15ê Mijdarê 2025

Pêşketina perwerdeya Kurdî: Rêwîtiyek di nav demê de

Perwerde kevirê bingehîn ê her civakê ye; pêşerojê teşe dide û di heman demê de barê boriyê hildigire. Di çarçoveya dîroka Kurdî de pêşketina perwerdeyê şahidiya berxwedêrî û dilsoziya gelê Kurd e. Bi salan perwerdeya Kurdî bi awayekî girîng guheriye û ji tevgerên dîrokî yên cihêreng, mîrata çandî û kesayetiyên navdar bandor wergirtiye. Ev gotar dê pêşketina perwerdeya Kurdî bi kûrahî vekole û kok, dijwarî û pêşketinên wê...

Gotarê bixwînin
Dîroka Kurdan û Xweragirî · 14ê Mijdarê 2025

Rêwîtiya berdewam: Bandora bajarîbûnê li civakên Kurd

Her ku bajarîbûn li seranserê cîhanê belav dibe, gelek civak di tevna xwe ya civakî, pêkhateyên aborî û nasnameyên çandî de bi guhertinên kûr re rû bi rû dimînin. Ev yek bi taybetî ji bo civakên Kurd rast e ku bi sedsalan guhertinên ji ber siyaseta herêmî û meylên koçê jiyane. Di vê weşana blogê de em ê vekolin ka bajarîbûn çawa bandor li civakên Kurd kiriye, encamên wê ji bo dîroka Kurdî çi ne û têkiliya wê ya dualî bi çand û mîrata Kurdistanê re çawa ye.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 14ê Mijdarê 2025

Lêkolîna jiyan û mîrata helbestvanê Kurd Mele Perîşan

Mele Perîşan (bi navê Mihemed Ebûlqasim ji dayik bû, nêzîkî 1356–1431) helbestvanekî Kurd bû ku bi zaravayê Goranî dinivîsand û kevintirîn helbestvanê Goranî ye ku berhema wî di destnivîsan de maye. Berhema wî ya sereke, Perîşanname, wek kevintirîn nivîsa mayî ya Goranî tê dîtin; Goranî yek ji zimanên edebî yên dîrokî yên Kurdan e. Ew kesayetiyeke bingehîn a dîroka edebiyata Kurdî ye û di destpêka kevneşopiya nivîskî ya Goranî de cih digire. Naverok Jiyan û esl Hurûfîtî û çarçoveya olî Perîşanname

Gotarê bixwînin
Xwarinên Kurdî · 13ê Mijdarê 2025

Xwarinên Kurdî: Rêwîtiyeke xwarinê di nav dîrokê de

Xwarinên Kurdî tenê berhevokeke xwarinên xweş nînin; ew dîrokeke dewlemend a Kurdî temsîl dikin ku koka wê di çand û kevneşopiyên gelê Kurd de kûr e. Ji xwarinên şîl ên tama wan xweş heta şîrîniyên dilşewat, her aliyekî xwarinên Kurdî çîrokekê vedibêje. Di vê weşana blogê de em ê dîroka xwarinên Kurdistanê vekolin û binêrin ka ew çawa bi çand û mîrata Kurdistanê, pêkhateyên herêmî û bandorên kesayetiyên dîrokî yên Kurd re tê girêdan.

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 13ê Mijdarê 2025

Rabûn û ketina El-Efdal Mihemed, dawîn waliyê Eyyûbî yê Hemayê

El-Efdal Mihemed (ku ji 1332 heta 1341 hukim kir) dawîn hukimdarê Eyyûbî yê Kurd ê Hemayê, li navenda Sûriyeyê, bû. Di 1341 de ji aliyê Siltaneta Memlûkan ve ji desthilatê hat xistin; bi vê yekê nêzîkî du sedsalan hukimraniya Eyyûbiyên Kurd a ku carinan li bajêr hebû bi dawî bû û dawîn nîşana desthilata Eyyûbiyan li Sûriyeyê ji holê rabû. Ew kurê erdnîgarzan û dîroknivîsê navdar ê Kurd Ebû el-Fida ye û ji dûndana Selah ed-Dîn bixwe nîne, lê ji dûndana birayê wî Nûr ed-Dîn Şahenşah e. Naverok Şaxa Eyyûbiyên Kurd li...

Gotarê bixwînin
Mîtolojiya Kurdî · 12ê Mijdarê 2025

Cîhana efsûnî ya folklora Kurdî: Lêkolîneke kûr li çand û mîratê

Folklora Kurdî tenê berhevokeke çîrokan nîne; ew tevneke zindî ye ku cewhera çand û mîrata Kurdistanê nîşan dide. Bi dîrokeke dewlemend a bi sedsalan dirêj, ev folklor têkoşîn, serkeftin û jiyana rojane ya gelê Kurd dihewîne. Girîngiya folklora Kurdî ji şahiyê wêdetir diçe; ew dibe amûra parastina dîroka Kurdî, pêşxistina nasnameya çandî û perwerdekirina nifşên bê li ser qada cihêreng a tevgerên dîrokî yên Kurd...

Gotarê bixwînin
Huner û Çanda Kurdî · 11ê Mijdarê 2025

Beşdariyên Kurdan di huner û mîmariyê de: Rêwîtî di nav demê de

Tevna dewlemend a dîroka Kurdî bi hunera zindî û berhemên mîmariyê yên awarte tijî ye ku wêneyekî berxwedêrî, afirînerî û nasnameya çandî nîgar dikin. Ji avahiyên kevnar heta cureyên hevdem ên hunerê, beşdariyên Kurdan di huner û mîmariyê de çîrokeke balkêş a ruhê mayînde û mîrata çandî ya gelê Kurd vedibêjin. Di vê gotarê de, em girîngiya van beşdariyan vedikolin, têkiliya wan bi çand û mîrata Kurdistanê re dinirxînin û vedikin...

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 11ê Mijdarê 2025

Jiyan û mîrata El-Hafiz Zeyn ed-Dîn Ebdul Rehîm el-Iraqî: Zanyarekî pêşeng ê hadîsê

El-Hafiz Zeyn ed-Dîn Ebdul Rehîm el-Iraqî (1325–1404) yek ji zanyarên herî pêşeng ên hadîsê di cîhana Îslamî ya Serdema Navîn de bû. Ew li Qahîreyê di malbateke bi eslê Kurdî de ji dayik bû û bilind bû heta ku di dema xwe de bû zanyarê pêşeng ê zanistên hadîsê, mamosteyê zanyarên mezin ên wek Îbn Hecer el-Esqelanî û nivîskarê Elfiyeyê, helbesteke hezar misraî li ser metodolojiya hadîsê ku îro jî li seranserê cîhana Misilman tê xwendin. Tabloya naverokê Jiyana destpêkê û rehên KurdîXwendin û...

Gotarê bixwînin
Dîroka Kurdan û Xweragirî · 10ê Mijdarê 2025

Vekirina têlên siyaseta hevdem a Kurdî û têkiliyên cîhanî

Rewşa siyaseta hevdem a Kurdî hem tevlihev hem jî zindî ye û tevneke dewlemend a honandî ji têlên dîroka Kurdî nîşan dide ku bi têkiliyên cîhanî yên domdar teşe girtiye. Bi salan, xwestek û têkoşînên gelê Kurd bala siyasetçêker, zanyar û çalakvanên li seranserê cîhanê kişandine. Ji bo fêmkirina rewşa siyasî ya hevdem, pêdivî ye ku tevgerên bingehîn ên dîrokî yên Kurd û dîplomasî werin vekolîn û beşdariyên...

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 10ê Mijdarê 2025

Mîrata Şêx Mand Paşa û bandora wî li dîroka Kurdî

Şêx Mand Paşa, ku gelek caran Şêx Mend tê gotin, di dîroka Kurdî de kesayetiyeke sembolî ye û hem wek pîroz hem jî wek desthilatdar û rêberê leşkerî yê sedsala 12an tê pîrozbahîkirin. Jiyan û mîrata wî hîn di civaka Êzdî û di nav Kurdan de îro xwedî girîngiyeke mezin in. Ev gotar li jiyana Şêx Mend, beşdariyên wî di civaka Kurdî de û bandora wî ya mayînde ya çandî dinêre, bi taybetî di derbarê girêdana wî ya taybet bi maran re û navê wî «Mîrê...

Gotarê bixwînin
Dîroka Kurdan û Xweragirî · 9ê Mijdarê 2025

Hêza girêdanê: Medyaya civakî çawa çalakîparêziya nûjen a Kurdî diguherîne

Di salên dawî de, medyaya civakî qada çalakîparêziyê li seranserê cîhanê ji nû ve teşe daye. Ji civaka Kurdî re, medyaya civakî hem platforma zêdekirina hişmendiyê li ser mîrata çandî û têkoşînên dîrokî ye hem jî amûreke bihêz a komkirina piştgiriyê ji bo mafên Kurdan e. Ev gotar têkiliya tevlihev a medyaya civakî û çalakîparêziya Kurdî vedikole û bandora wê li dîroka Kurdî, xuyabûna kesayetiyên Kurd û pêşxistina...

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 9ê Mijdarê 2025

Mîrata ruhî ya Şêx Ebû Bekir di Êzdîtiyê de û rola wî wek hebûneke îlahî

Şêx Ebû Bekir, ku bi navê Şêx Obekr an Şêx Obekar jî tê naskirin, di Êzdîtiyê de kesayetiyeke berbiçav e. Wek yek ji Heft Hebûnên Îlahî, ew ji kesekî pîroz tenê wêdetir e; ew kalekî bingehîn ê xanedana Qatanî ya şêxan e. Jiyana wî di sedsala 13an de beşeke bingehîn di dîroka Êzdî de nîşan da û mîratek danî ku îro jî li ser şopîneran bibandor e.Di vê gotarê de, em jiyan, hînkirin û girîngiya ruhî ya Şêx Ebû Bekir vedikolin û li ser rola wî wek parêzvanê...

Gotarê bixwînin
Dîroka Kurdan û Xweragirî · 8ê Mijdarê 2025

Lêkolîna tevna dewlemend a dîasporaya Kurdî

Dîasporaya Kurdî diyardegeke ku li ser parzemînên cihêreng belav dibe ye û ruhê mayînde û berxwedêriya gelê Kurd nîşan dide. Ev gotar dixwaze aloziyên dîasporaya Kurdî veke, rehên wê yên dîrokî, girîngiya wê ya çandî û kesayetiyên bibandor ên ku arasteya wê teşe dane ronî bike. Bi nêrîna li dîroka Kurdî û bandora kesayetiyên Kurd, em dikarin vê civaka zindî bi kûrahiyeke zêdetir fêm bikin.

Gotarê bixwînin
Dîroka Kurdan û Xweragirî · 7ê Mijdarê 2025

Tevna tevlihev a têkiliyên Kurd û Tirkan di dirêjahiya dîrokê de

Têkiliya di navbera gelên Kurd û Tirk de bi sedsalan dirêj dibe û bi danûstandinên dewlemend ên çandî, pevçûn û guherînên girîng ên siyasî tijî ye. Fêmkirina vê dîroka tevlihev ji bo nirxdayîna tevna cihêreng a çand û mîrata Kurdistanê bingehîn e. Ev gotar li têkiliyên dîrokî di navbera Kurd û Tirkan de dinêre û dîroka Kurdî, kesayetiyên berbiçav ên Kurd û tevgerên dîrokî û dîplomasiya bingehîn a Kurdî vedikole ku girêdana wan teşe dane...

Gotarê bixwînin
Kesayetiyên Navdar ên Kurd · 7ê Mijdarê 2025

Jiyan û mîrata Xatûna Fexra: Parêzvana Êzdî ya jin û zarokan

Xatûna Fexra (Khatuna Fekhra) di ruhaniyeta Êzdî de xwedî cihekî bingehîn e û wek kesayetiyeke jin a bi rêz tê naskirin. Ew wek Xudana jin û zarokan tê pîrozbahîkirin û cewhera dayiktiyê û ruhê xwedîkirina ku ligel van rolên pîroz e nîşan dide. Di vê gotarê de, em jînenîgariya wê, girîngiya wê ya olî û mîrata mayînde ya ku wê di civaka Êzdî de hiştiye vedikolin.JînenîgarîXatûna Fexra di malbateke Êzdî ya bi rêz de ji dayik bû; ew keça kesayetiya pîroz...

Gotarê bixwînin
Huner û Çanda Kurdî · 6ê Mijdarê 2025

Festîvalên Kurdî: Pîrozbahiya dîrok û çandê

Festîvalên Kurdî bîranînên zindî yên çandeke dewlemend û cihêreng in ku bi sedsalan di dilê Rojhilata Navîn de geş bûye. Ev pîrozbahî hem çand û mîrata awarte ya Kurdistanê nîşan didin hem jî dîrok û nirxên hevpar ên ku gelê Kurd bi hev ve girê didin derdixin pêş. Di vê gotarê de, em festîvalên cihêreng ên Kurdî, rehên wan ên dîrokî, girîngiya wan di civakê de û awayê ku ew vegotinên domdar...

Gotarê bixwînin