Inleiding
Vourukasha is een van de grootse beelden van de zoroastrische kosmologie: de grote kosmische wereldoceaan in het middelpunt van de wereld, geschapen door Ahura Mazda en gevoed door de hemelse wateren, de bron waaruit alle zeeën en rivieren van de wereld stromen.
In de kosmologie die in de Avesta is bewaard en verder uitgewerkt in de Bundahishn, het grote compendium van zoroastrische scheppingskennis, is Vourukasha de uitgestrekte hemelse zee met brede oevers en vele inhammen. Zij ligt in het middelpunt van de wereld en bevat het water van duizend meren. In haar centrum groeien de Boom van Alle Zaden en de Boom der Onsterfelijkheid, de Gaokerena. Zij wordt gevoed door de wateren van Anahita en op haar strijdt de regenster Tishtrya om de levengevende regen.
Net als de andere elementen van de zoroastrische kosmologie behoort Vourukasha tot het gedeelde oude religieuze en mythologische erfgoed van de Iraanse volkeren, een traditie die Koerden met Perzen en anderen uit de Iraanse wereld delen. Wie Vourukasha leert kennen, ontmoet een van de grootse beelden uit de Iraanse mythen: de grote kosmische oceaan in het middelpunt van de wereld, de bron van alle wateren en het thuis van de heilige bomen.
Inhoud
De zee in het middelpunt van de wereld
De heilige bomen en schepselen
Wat is Vourukasha?
Vourukasha is de grote kosmische wereldoceaan van de zoroastrische kosmologie, de uitgestrekte hemelse zee in het middelpunt van de wereld, geschapen door Ahura Mazda. Met brede oevers en het water van duizend meren zou zij een groot deel van de aarde beslaan, de machtigste van de wateren en de bron waaruit alle zeeën en rivieren van de wereld stromen. Zij wordt gevoed door de hemelse wateren van Anahita, de godheid van de wateren die haar stroom erin uitstort. In het centrum van Vourukasha groeien de heiligste planten: de Boom van Alle Zaden, die de zaden van alle planten van de wereld bevat, en de Gaokerena of witte Haoma, de Boom der Onsterfelijkheid. Zij is de verblijfplaats van de heilige Kar-vissen en andere schepselen van de goede schepping en de plaats waar de regenster Tishtrya tegen de droogtedemon strijdt om de levengevende regen. Als grote kosmische oceaan in het middelpunt van de wereld, bron van alle wateren en thuis van de heilige bomen is Vourukasha een van de centrale en grootse beelden van de zoroastrische kosmologie.
De betekenis van de naam
De naam Vourukasha wordt begrepen als met brede oevers, met brede baaien of met vele inhammen, uit elementen die wijd of breed en oever, baai of inham betekenen. Zo beschrijft de naam de uitgestrektheid van de kosmische oceaan, de breedoeverige zee met haar vele inhammen en baaien, de machtigste van de wateren.
Deze betekenis past bij de grote kosmische oceaan, de uitgestrekte zee met brede oevers in het middelpunt van de wereld, zo groot dat zij het water van duizend meren bevat en een groot deel van de aarde beslaat. In de latere traditie verschijnt de naam in vormen als Frakhkard of Varkash. Na verloop van tijd werd hij ook toegepast op werkelijke zeeën, zoals de Kaspische Zee of de bredere oceaan, naarmate de geografie van de oude wereld werd begrepen. Maar in haar oorsprong en kosmologische betekenis is Vourukasha de grote kosmische wereldoceaan van de religieuze visie, de hemelse zee met brede oevers in het middelpunt van de wereld. De naam, met zijn betekenis van een zee met brede oevers en vele inhammen, vat de uitgestrektheid en grootsheid van de kosmische oceaan, de machtigste van de wateren in de zoroastrische wereldvisie. De betekenis van de naam begrijpen betekent de grootsheid van het beeld begrijpen: de uitgestrekte kosmische oceaan met brede oevers in het middelpunt van de wereld, de bron van alle wateren van de aarde en het thuis van de heilige bomen, gevoed door de wateren van Anahita.
Belangrijkste punten
Vourukasha is de grote kosmische wereldoceaan van de zoroastrische kosmologie.
De naam betekent met brede oevers of met vele inhammen en beschrijft haar uitgestrektheid.
Zij ligt in het middelpunt van de wereld en bevat het water van duizend meren.
Zij is de bron waaruit alle zeeën en rivieren van de wereld stromen.
In haar centrum groeien de Boom van Alle Zaden en de Boom der Onsterfelijkheid.
Op haar strijdt de regenster Tishtrya tegen de droogtedemon om de regen.
Kerngegevens
Naam: Vourukasha (met brede oevers); later Frakhkard, Varkash
Betekenis: Met brede oevers, brede baaien, vele inhammen
Aard: De grote kosmische wereldoceaan
Geschapen door: Ahura Mazda
Ligging: Het middelpunt van de wereld
Gevoed door: De hemelse wateren van Anahita
Bron van: Alle zeeën en rivieren van de wereld
In haar centrum: De Boom van Alle Zaden en de Gaokerena (Boom der Onsterfelijkheid)
Thuis van: De heilige Kar-vissen; plaats van Tishtrya’s strijd om de regen
Erfgoed: Gedeelde Iraanse religieuze en mythologische traditie
De zee in het middelpunt van de wereld
Vourukasha ligt in de zoroastrische kosmische visie in het middelpunt zelf van de wereld, de uitgestrekte hemelse zee in het hart van de schepping, geschapen door Ahura Mazda als centraal kenmerk van de goede schepping.
In de zoroastrische visie op de wereldstructuur is de kosmos geordend rond bepaalde grote centrale kenmerken, waaronder de kosmische berg en de kosmische oceaan. Vourukasha is de grote kosmische oceaan, de uitgestrekte hemelse zee in het middelpunt van de wereld, zo groot dat zij volgens de traditie een groot deel van de aarde beslaat en het water van duizend meren bevat, verzameld aan de voet van de grote kosmische berg. De kosmische oceaan ligt in het hart zelf van de wereld in de zoroastrische visie: een centraal kenmerk van de geordende kosmos die de Wijze Heer schiep, de uitgestrekte zee waaromheen veel van de kosmische geografie is gerangschikt. Vanuit haar centrale plaats is Vourukasha de bron en verzamelplaats van de wateren, de machtige zee in het hart van de wereld waaruit de wateren naar buiten stromen en waarheen zij terugkeren. Deze centrale plaats in de kosmische visie is een bepalend kenmerk van Vourukasha, de grote oceaan in het middelpunt zelf van de wereld, een centraal kenmerk van de geordende schepping. Als uitgestrekte zee in het hart van de wereld neemt Vourukasha haar grootse plaats in de zoroastrische kosmische visie in, de kosmische oceaan in het centrum van de schepping.
De bron van alle wateren
Vourukasha is de bron waaruit alle zeeën en rivieren van de wereld stromen, gevoed door de hemelse wateren van Anahita, de godheid van de wateren, en het grote reservoir van de wereldwateren.
In de zoroastrische kosmische visie hebben de wateren van de wereld hun oorsprong en verzamelplaats in de kosmische oceaan Vourukasha. De hemelse wateren, verpersoonlijkt in de grote watergodheid Anahita, stromen van boven neer en komen in Vourukasha terecht. Vanuit deze grote kosmische zee stromen de wateren naar buiten om de zeeën, rivieren en stromen van de wereld te worden en de aarde te zuiveren en in stand te houden. Volgens de traditie worden Vourukasha’s wateren uitgezonden om de wereld te reinigen en te bevloeien. Zij keren weer naar de kosmische zee terug in een grote waterkringloop. Deze kringloop werd later in verband gebracht met het ebben en vloeien van de getijden. Zo is de kosmische oceaan de grote bron en het reservoir van de wateren van de wereld, de centrale zee waaruit de levengevende en zuiverende wateren naar buiten stromen en waarheen zij terugkeren. Deze rol als bron van alle wateren is een van de centrale kenmerken van Vourukasha, de grote kosmische oceaan waaruit de wereldwateren stromen, gevoed door de hemelse wateren en de gehele aarde dragend. Als bron en verzamelplaats van de wateren neemt Vourukasha haar centrale plaats in de zoroastrische wereldvisie in: de grote kosmische zee aan de oorsprong van alle wateren van de aarde, ook verbonden met de godheid van de wateren in de diepte, Apam Napat.
De heilige bomen en schepselen
In het centrum van Vourukasha groeien de heiligste planten, de Boom van Alle Zaden en de Boom der Onsterfelijkheid. In haar wateren wonen de heilige schepselen van de goede schepping.
De grote kosmische oceaan is het thuis van de heiligste planten en schepselen van de zoroastrische kosmische visie. In haar centrum groeit de Boom van Alle Zaden, die de zaden van alle planten van de wereld bevat. Daaruit ontspringen, verspreid door de regen en de werking van een grote mythische vogel, alle planten van de aarde. Ernaast groeit de Gaokerena, de witte Haoma of Boom der Onsterfelijkheid, de koning van de genezende planten, waarvan de essentie bij de vernieuwing van de wereld onsterfelijkheid zal schenken. De mythische vogel die met de Boom van Alle Zaden verbonden is en zijn zaden verspreidt, is in de traditie verbonden met de grote vogel uit de Iraanse legenden, de Simurgh. In Vourukasha’s wateren wonen de heilige Kar-vissen, die de Boom der Onsterfelijkheid tegen de schepselen van de boze geest bewaken, en andere schepselen van de goede schepping. De aanwezigheid van deze heilige bomen en schepselen maakt Vourukasha tot het thuis van enkele van de heiligste en mooiste beelden van de zoroastrische kosmologie: de grote oceaan in wier centrum de Boom van Alle Zaden en de Boom der Onsterfelijkheid groeien en in wier wateren de heilige schepselen wonen. Deze rol als thuis van de heilige bomen en schepselen is een van Vourukasha’s grootse kenmerken. Zij verbindt de kosmische oceaan met de heilige planten en wezens in het hart van de zoroastrische wereldvisie.
De strijd om de regen
Vourukasha is het toneel van een van de grote kosmische drama’s uit de zoroastrische mythen: de strijd van de regenster Tishtrya tegen de droogtedemon om de levengevende regen.
In de zoroastrische kosmische visie is het brengen van de regen een groot drama, een strijd tussen de machten van de goede schepping en de machten van droogte en kwaad. De regenster Tishtrya, de brenger van de regen, daalt af naar de kosmische oceaan Vourukasha en strijdt daar met de droogtedemon om de heerschappij. Wanneer Tishtrya overwint, trekt hij de wateren van de grote zee omhoog en valt de regen op aarde, die leven, vruchtbaarheid en groei brengt. Dit grote drama van de strijd om de regen vindt plaats bij en boven de kosmische oceaan, waarvan Tishtrya de wateren omhoog trekt om ze over de wereld uit te storten. Zo is de kosmische oceaan het toneel en de bron voor het brengen van de levengevende regen, de grote zee uit wier wateren de regen wordt gehaald in de kosmische strijd tegen droogte. Deze rol als toneel van de strijd om de regen is een van de dramatischste kenmerken van Vourukasha. Zij verbindt de kosmische oceaan met het grote regendrama en de strijd van de goede schepping tegen droogte en kwaad. Als toneel en bron van de levengevende regen in de grote kosmische strijd vervult Vourukasha een van haar grootse rollen in de zoroastrische wereldvisie: de kosmische zee uit wier wateren de regen wordt gehaald om de aarde in stand te houden.
Symboliek en betekenis
Vourukasha belichaamt bovenal de zoroastrische visie op de kosmische orde en de centrale plaats van de wateren in het wereldleven: de grote kosmische oceaan in het centrum van de schepping, de bron van alle wateren en het thuis van de heilige bomen. Als kosmische zee vertegenwoordigt zij de grootsheid en orde van de geschapen wereld en de levengevende kracht van de wateren.
Vourukasha belichaamt ook de heiligheid van de wateren in de zoroastrische traditie, de grote eerbied voor water als zuiver en levengevend element en de kosmische drama’s van het brengen van de regen en de groei van de planten. Zo vertegenwoordigt zij de centrale plaats van de wateren en de heilige bomen in de kosmische visie. In dit alles is Vourukasha een van de grootse beelden van de Iraanse religieuze traditie. Zij belichaamt de kosmische orde, de bron en heiligheid van de wateren en het thuis van de heilige bomen en schepselen. Zij is de grote kosmische wereldoceaan in het middelpunt van de wereld, gevoed door de wateren van Anahita en het toneel van de strijd om de regen. Zij is een van de grootse beelden van de kosmologie die Koerden met de andere erfgenamen van de Iraanse traditie delen, ook verbonden met de hoop op de vernieuwing, Frashokereti, wanneer de Boom der Onsterfelijkheid in haar midden het leven zonder dood zal schenken. De visie op de grote kosmische oceaan in het hart van de wereld behoort tot de duurzaamste en meest grootse van de traditie.
Vourukasha en de Koerden
Net als de andere elementen van de zoroastrische kosmologie behoort Vourukasha tot het gedeelde oude religieuze en mythologische erfgoed van de Iraanse volkeren, een traditie die Koerden als Iraans volk met Perzen en anderen uit de Iraanse wereld delen. De visie op de kosmische oceaan en de heiligheid van de wateren maakt deel uit van het diepe erfgoed van de hele streek.
Voor Koerden, wier bergachtige thuisland de bron van grote rivieren is en wier leven lang verbonden was met de wateren die vanuit de hoogten stromen, hebben de oude Iraanse eerbied voor de wateren en de visie op de kosmische oceaan als hun bron een zekere weerklank. Zij behoren tot de diepe achtergrond van hun culturele en geestelijke wereld. Het beeld van de grote kosmische oceaan, de bron van alle wateren en het thuis van de heilige bomen, is groots en mooi en maakt deel uit van het gedeelde kosmologische erfgoed van de Iraanse wereld. Het is eerlijk en juist Vourukasha te begrijpen als onderdeel van dit gedeelde Iraanse en zoroastrische erfgoed, in plaats van als een uitsluitend Koerdisch beeld. Zij behoort tot de gemeenschappelijke oude religieuze traditie van de Iraanse volkeren. Als Iraans volk met oude wortels in deze wereld delen Koerden dit erfgoed, waarvan de kosmische oceaan deel uitmaakt, naast de andere erfgenamen van de Iraanse traditie. Met Vourukasha presenteren wij dus een van de grootse beelden uit het gedeelde oude Iraanse erfgoed waarvan Koerden erfgenamen zijn: de grote kosmische wereldoceaan in het middelpunt van de wereld, de bron van alle wateren en het thuis van de heilige bomen, een van de grootse beelden van de kosmologie die aan de tradities van de streek ten grondslag ligt.
Discussies en misvattingen
Is Vourukasha een werkelijke zee of een mythologische? Vourukasha is in haar oorsprong en kosmologische betekenis een mythologische en kosmische oceaan, de grote hemelse zee van de zoroastrische kosmische visie, geschapen door Ahura Mazda in het middelpunt van de wereld. Tegelijk werd de naam in de latere traditie ook toegepast op werkelijke zeeën, zoals de Kaspische Zee of de bredere oceaan, naarmate de geografie van de oude wereld werd begrepen. Een eerlijke positie is dat Vourukasha in de eerste plaats een kosmologisch en mythologisch beeld is, de grote kosmische oceaan van de religieuze visie, die in het zich ontwikkelende geografische begrip soms ook met werkelijke zeeën werd vereenzelvigd. Zij kan het best worden begrepen als een diepgaand kosmologisch beeld, eerder dan eenvoudig als een werkelijke watermassa.
Moet de kosmologie van Vourukasha als letterlijke geografie of als religieuze beeldspraak worden opgevat? Vourukasha’s kosmologie behoort tot de religieuze en mythologische wereldvisie die in de Avesta is bewaard en in de Bundahishn is uitgewerkt: de symbolische en kosmische visie op de geordende schepping, in plaats van letterlijke fysieke geografie. Zij kan het best worden begrepen als een diepgaand mythologisch en kosmologisch beeld: de grote kosmische oceaan die de wereldorde, de centrale plaats en heiligheid van de wateren en het thuis van de heilige bomen en kosmische drama’s uitdrukt. Het is een religieus en kosmologisch beeld, geen bewering over fysieke geografie in moderne zin.
Is Vourukasha een specifiek Koerdisch beeld? Nee. Net als de andere elementen van de zoroastrische kosmologie behoort zij tot het gedeelde oude Iraanse religieuze erfgoed, een traditie die Koerden met Perzen en anderen uit de Iraanse wereld delen. Zij is geen uitsluitend Koerdisch beeld. Als Iraans volk delen Koerden dit brede en oude erfgoed, waarvan Vourukasha deel uitmaakt, met hun buren.
Verwante onderwerpen
Ahura Mazda: de Wijze Heer, die de kosmische oceaan schiep
Anahita: de godheid van de wateren, die Vourukasha voedt
Tishtrya: de regenster die op de kosmische zee om de regen strijdt
De Gaokerena: de Boom der Onsterfelijkheid in het centrum van Vourukasha
De Simurgh: de mythische vogel verbonden met de Boom van Alle Zaden
Apam Napat: de godheid van de wateren in de diepte
Frashokereti: de vernieuwing, verbonden met de Boom der Onsterfelijkheid
Faridun: de legendarische held uit de bredere Iraanse traditie
Veelgestelde vragen
Wat is Vourukasha in de zoroastrische mythen?
Vourukasha is de grote kosmische wereldoceaan van de zoroastrische kosmologie, de uitgestrekte hemelse zee in het middelpunt van de wereld, geschapen door Ahura Mazda. Met brede oevers en het water van duizend meren is zij de bron waaruit alle zeeën en rivieren van de wereld stromen, gevoed door de hemelse wateren van Anahita. In haar centrum groeien de Boom van Alle Zaden en de Boom der Onsterfelijkheid en op haar strijdt de regenster Tishtrya tegen de droogtedemon om de regen.
Wat betekent de naam Vourukasha?
De naam Vourukasha wordt begrepen als met brede oevers, met brede baaien of met vele inhammen, uit elementen die breed en oever of inham betekenen. Hij beschrijft de uitgestrektheid van de kosmische oceaan, de zee met brede oevers die zo groot is dat zij het water van duizend meren bevat. In de latere traditie verschijnt de naam als Frakhkard of Varkash en werd hij ook toegepast op werkelijke zeeën zoals de Kaspische Zee, naarmate de geografie van de oude wereld werd begrepen.
Wat groeit in het centrum van Vourukasha?
In het centrum van Vourukasha groeien de heiligste planten: de Boom van Alle Zaden, die de zaden van alle planten van de wereld bevat. Daaruit ontspringen, verspreid door de regen en een grote mythische vogel, alle planten van de aarde. Daarnaast groeit er de Gaokerena, de witte Haoma of Boom der Onsterfelijkheid, de koning van de genezende planten, waarvan de essentie bij de vernieuwing onsterfelijkheid zal schenken. De heilige Kar-vissen wonen in haar wateren en bewaken de Boom der Onsterfelijkheid.
Hoe is Vourukasha de bron van alle wateren?
In de zoroastrische kosmische visie hebben de wateren van de wereld hun oorsprong en verzamelplaats in Vourukasha. De hemelse wateren, verpersoonlijkt in Anahita, stromen neer en komen in de kosmische zee terecht. Vanuit haar stromen de wateren naar buiten om de zeeën, rivieren en stromen van de wereld te worden en de aarde te zuiveren en in stand te houden, voordat zij naar de kosmische zee terugkeren in een grote kringloop die later met de getijden werd verbonden. Zij is de grote bron en het reservoir van de wereldwateren.
Wat is de strijd om de regen?
In de zoroastrische kosmische visie daalt de regenster Tishtrya naar de kosmische oceaan Vourukasha af en strijdt daar met de droogtedemon om de heerschappij. Wanneer Tishtrya overwint, trekt hij de wateren van de grote zee omhoog en valt de regen op aarde, die leven, vruchtbaarheid en groei brengt. Dit grote drama van de strijd om de levengevende regen vindt plaats bij en boven de kosmische oceaan, waarvan de wateren omhoog worden gehaald om de wereld te bevloeien.
Is Vourukasha een Koerdisch beeld?
Vourukasha behoort tot het gedeelde oude zoroastrische en Iraanse religieuze erfgoed, een traditie die Koerden met Perzen en anderen uit de Iraanse wereld delen. Zij is geen uitsluitend Koerdisch beeld. Als Iraans volk met oude wortels in deze wereld en een bergachtig thuisland dat de bron van grote rivieren is, delen Koerden dit erfgoed, waarvan de grote kosmische oceaan deel uitmaakt, met hun buren. Zij is een van de grootse beelden van de gedeelde kosmologie van de streek.
Bronnen en verdere lectuur
Vourukasha — de bijdrage op Wikipedia
Zoroastrische kosmologie — Wikipedia
De Bundahishn over de oceanen en zeeën — avesta.org
Tishtrya en de strijd om de regen — Wikipedia
Kurdish-History.com: de bijdrage over Anahita
Kurdish-History.com: de bijdrage over Tishtrya