Kürt tarihi yazıları
1586 makale Türkçe olarak sunuluyor.
Lobiyên Çêkirî, zeytinyağında domates, sarımsak ve kuru naneyle sotelenen Kürt taze fasulye yemeğidir. Kürt mutfağının sessiz merkezi, en gündelik ev yemeğidir.
Makaleyi okuŞirin Kaynana (“Tatlı Kaynana”), kızartılmış hamur şeritlerinin ceviz ve kakuleli şerbetle kat kat dizildiği bir Kürt tatlısıdır. Adı bir aile ilişkisini anlatır: diplomasi olarak yemek.
Makaleyi okuKaysefe, güneşte kurutulmuş kayısıların tereyağı ve balla yeniden yumuşatılıp üzerlerine ceviz serpilmesiyle yapılan bir Kürt tatlısıdır. Zagros bahçelerinden gelen, kış için saklanmış yaz meyvesidir.
Makaleyi okuPelûl, üzüm pekmezinin (doshaw) un ve tereyağıyla pişirilip koyu renkli, yoğun bir tatlıya dönüştürülmesiyle hazırlanan Kürt tatlısıdır. Kürt üzüm kültürünün en sade ifadesidir.
Makaleyi okuZalobiya, Kürt Yahudilerinin Kürdistan’dan İsrail’e taşıdığı bir Kürt kızarmış hamur tatlısıdır. Hanuka, Purim ve Şavuot için hazırlanması, Kürt yemeklerinin yerinden edilmeye rağmen yaşadığını kanıtlar.
Makaleyi okuKürt tatlısı, Bitlisli bir Kürt fırıncı tarafından yaratılmış ve İstanbul’un dört bir yanında satılmıştır. 1960’larda İstanbul valisi, bir devlet kararıyla Kürtçe kimliğini belirten adını yasaklamıştır.
Makaleyi okuTaskababi, tarihsel olarak toprak kaplarda pişirilen bir Kürt kuzu ve soğan yahnisidir. Kürdistan’da “soğan suyu” denir; sadeliğiyle Kürt mutfağını simgeler ve kışın iç ısıtan bir yiyecektir.
Makaleyi okuTirşik, pembe sumak suyunda yavaşça pişirilen bir Kürt kuzu ve patlıcan yahnisidir. Adını Kürtçede ekşi anlamına gelen sözcükten alır; ülkesi olmayan bir halkın ulusal yemeğine en yakın yiyecektir.
Makaleyi okuTerxena, bahar yeşilliklerinin diskler hâline getirilip fermente edilerek güneşte kurutulduğu, kış yemekleri için kullanılan bir Kürt ot saklama tekniğidir. Kürt dağ kültürünün en gelişmiş gıda bilimi uygulamasıdır.
Makaleyi okuGozbez, yaban dağ balının ceviz ve kakuleyle kaynatılıp yoğun barlar hâlinde sıkıştırılmasıyla yapılan bir Kürt şekerlemesidir. Kürt dağlarının tatlılığının en yalın ifadesidir.
Makaleyi okuKürt helvası, sadeyağda kavrulmuş unun kakule ve balla birleşmesidir; cenazelerde, düğünlerde, Newroz’da ve Kürt yaşamının her geçişinde sunulan tatlıdır. Süleymaniye’nin yüzyıllık geleneğidir.
Makaleyi okuRihik, çemen otu, kimyon, sarımsak ve kırmızı biberle baharatlanan, havada kurutulmuş Kürt sığır etidir. Dünyanın pastırma veya pastrami dediği aynı teknik, ancak Kürtçe adı görünmezdir.
Makaleyi okuLorik, yeniden kaynatılan peynir suyundan yapılan Kürt peynir altı suyu peyniridir; sıfır atıklı bir süt ürünleri sisteminin son ürünüdür. Rojava ve Başur’da belgelenmiş olup Kürt mast’tan lorik’e zincirini tamamlar.
Makaleyi okuŞilkena, safran ve üzüm şurubuyla yapılan ince, altın renkli katmanların üst üste dizilip sade yağ ve bala doyurulduğu bir Kürt tatlı krebidir. Kürdistan Eyaleti’nin ünlü bir kutlama yemeği ve hediyelik yiyeceğidir.
Makaleyi okuKulicha, bayram ve Newroz için birlikte yapılan, hurma, ceviz ya da Hindistan cevizi dolgulu Kürt kurabiyesidir. “Kleicha” diye yazınca “Irak’ın millî kurabiyesi” olur. “Kulicha” diye yazınca Kürttür.
Makaleyi okuGlorik, domates, sumak ve naneli ekşi et suyunda pişirilen, dana eti ve bulgurdan köfteler içeren bir Kürt yemeğidir. Kürt dağlarının ekşi sulu yemek pişirme geleneğinin parçasıdır.
Makaleyi okuKulere, peynir ve çayla yenen kalın bir Kürt sac ekmeğidir. Kulerenaske ise onun son derece ince karşılığı, bir Kürt krepidir. Birlikte Kürdistan’ın günlük kahvaltı ekmeklerini oluştururlar.
Makaleyi okuTeşrîb, ekmeğin kutsal olduğu ve asla israf edilmemesi gerektiği ilkesinden doğan, yavaş pişmiş kuzu suyuna yatırılmış Kürt ekmeğidir. Vikipedi’de Kürt yemeği olarak listelenir, diğer her yerde Irak yemeği diye etiketlenir.
Makaleyi okuDokliw; arpa, pirinç ve yabani dağ otlarıyla yapılan sıcak bir Kürt yoğurt çorbasıdır. Vikipedi’de Kürt mutfağını tanımlayan yemeklerden biri olarak listelenirken tarif sitelerinde “Fars” başlığı altında yer alır.
Makaleyi okuJajeek, dünyanın tzatziki ya da cacık dediği Kürt yoğurtlu-salatalıklı mezesidir. Kürt mastı (yoğurt) ve Mezopotamya salatalığıyla yapılır; Kürtçe adı dışındaki her ad altında görünmez kalır.
Makaleyi okuCiger şîş, Diyarbakır’ın (Amed) güne başladığı Kürt ciğer kebabıdır; kuyruk yağıyla şişe dizilen kuzu ciğeri, kömürde pişirilir. Bir Kürt kentine tescilli, Türk diye etiketli.
Makaleyi okuBersaq, Rojhilat’tan gelen bir Kürt kızarmış tatlı ekmeğidir; un, süt ve şekerden yapılan altın rengi yuvarlak hamurlar. Adı, Güney Kürtçesinde “kavrulmuş” anlamındaki berjiag sözcüğünden gelir.
Makaleyi okuNanê Tenûrê, beş bin yıllık teknoloji olan kilden tanûr fırınında pişirilen Kürt yassı ekmeğidir. Her Kürt fırınında her gün taze yapılır; Kürt restoranı yerel fırın ustası bulamayınca Oslo’ya fırın ithal edilmiştir.
Makaleyi okuBiryanî, baharatlı et, badem, kuru üzüm ve safranla katmanlanan Kürt kutlama pilavıdır. Kürt düğünlerinin, bayramlarının ve Newroz’un merkezidir; yemek medyası tarafından “Irak biryanisi” diye etiketlenir.
Makaleyi oku