گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
تاسەکەبابی شلەیەکی کوردیی گۆشتی بەرخ و پیازە کە لە ڕووی مێژووییەوە لە مەنجەڵی گڵیدا لێ دەندرا. لە کوردستان پێی دەڵێن «ئاوی پیاز»؛ بە سادەییەکەیەوە چێشتی کوردی بەرجەستە دەکات و خواردنێکی تەواو دڵگەرمکەری زستانە.
وتارەکە بخوێنەوەترشک شلەیەکی کوردیی گۆشتی بەرخ و باینجانە کە بە هێواشی لە ئاوی پەمەیی سماقدا دەپەژێندرێت. ناوەکەی لە وشە کوردییەکە بۆ ترشییەوە هاتووە و نزیکترین خواردنە لە خواردنێکی نەتەوەیی گەلێکی بێ‌وڵات.
وتارەکە بخوێنەوەترخەنە شێوازێکی کوردیی هەڵگرتنی گیا بە ترشاندنە؛ سەوزەکانی بەهار دەکرێنە کولکە، دەترشێندرێن و بۆ شلەکانی زستان لە خۆردا وشک دەکرێنەوە. پێشکەوتووترین زانستی خۆراک لە کەلتووری شاخاویی کوردیدا.
وتارەکە بخوێنەوەگۆزبێز شیرینییەکی کوردییە؛ هەنگوینی کێویی چیا لەگەڵ گوێز و هێل دەکوڵێندرێت و بە فشار دەکرێتە پارچەی چڕ. سادەترین دەربڕینی شیرینیی شاخەکانی کوردستان.
وتارەکە بخوێنەوەهەلوای کوردی ئاردە کە لە کەرەی پاککراوەدا لەگەڵ هێل و هەنگوین دەبرژێت؛ ئەو شیرینییەی لە پرسە و بووکگواستنەوە و نەورۆز و هەموو قۆناغێکی ژیانی کوردیدا پێشکەش دەکرێت. نەریتە سەدساڵەکەی سلێمانی.
وتارەکە بخوێنەوەڕیهیک گۆشتی مانگای کوردییە کە خوێ و بەهاراتی لێ دەدرێت و بە هەوا وشک دەکرێتەوە؛ بە شەمبەلێلە و زیرە و سیر و بیبەری سوور تام دەکرێت. هەمان ئەو شێوازەیە کە جیهان بە پاستیرما یان پاسترامی دەیناسێت، بەڵام ناوە کوردییەکە نادیارە.
وتارەکە بخوێنەوەلۆریک پەنیری کوردیی ئاوی پەنیرە؛ لە دووبارە کوڵاندنەوەی شلەی پەنیر دروست دەکرێت و دوا بەرهەمی سیستەمێکی بەرهەمە شیرییە بێبەفیڕۆدانە. لە ڕۆژاوا و باشوور تۆمار کراوە و زنجیرەی کوردیی ماست تا لۆریک تەواو دەکات.
وتارەکە بخوێنەوەشەلکینە کرێپێکی شیرینی کوردییە؛ چینە باریکە زێڕینەکان بە زەعفەران و دۆشاوی ترێ دروست دەکرێن و لەسەر یەک دادەنرێن و لە کەرەی پاککراوە و هەنگوین نوقم دەکرێن. خۆراکێکی بەناوبانگی بۆنەکان و دیاریی گەشتی پارێزگای کوردستانە.
وتارەکە بخوێنەوەکولێچە شیرینییە کوردییەکەیە کە بە خورما، گوێز یان نارگیل پڕ دەکرێت — بۆ جەژن و نەورۆز بەکۆمەڵ دروست دەکرێت. بە «kleicha» بینووسە و دەبێتە «کولێچەی نەتەوەیی عێراق». بە «kulicha» بینووسە و کوردییە.
وتارەکە بخوێنەوەگلۆریک خواردنێکی کوڵێنراوی کوردیی تۆپەگۆشتە — تۆپی گۆشتی مانگا و ساوەر کە لە شۆربای ترشی تەماتە، سماق و پوونەدا دەکوڵێنرێن. بەشێکە لە نەریتی شۆربای ترش لە شاخەکانی کوردستان.
وتارەکە بخوێنەوەکولێرە نانی ئەستووری کوردیی ساجە کە لەگەڵ پەنیر و چای دەخورێت. کولێرەناسکە هاوتا زۆر تەنکەکەیە — کرێپێکی کوردی. پێکەوە نانە ڕۆژانەکانی بەیانیی کوردستانن.
وتارەکە بخوێنەوەتەشریب نانی کوردیی خیسێنراوە لە ئاوی گۆشتی بەرخی لێنراو بە هێواشی — لەو بنەمایەوە لەدایک بووە کە نان پیرۆزە و هەرگیز نابێت بەفیڕۆ بدرێت. ویکیپیدیا بە کوردی ناوی دەبات؛ لە هەموو شوێنێکی دیکە بە عێراقی ناو براوە.
وتارەکە بخوێنەوەدۆکوڵیو شۆربایەکی گەرمی ماستی کوردییە لەگەڵ جۆ، برنج و گیا کێوییەکانی شاخ. ویکیپیدیا وەک خواردنێکی ناسێنەری چێشتی کوردی ناوی دەبات؛ ماڵپەڕەکانی شێوازی لێنانی خواردن لە ژێر ناوی «فارسی» دایدەنێن.
وتارەکە بخوێنەوەجاجیک ماستەخیارە کوردییەکەیە کە جیهان پێی دەڵێت تزاتزیکی یان جاجیکی تورکی. لە ماستی کوردی و خیاری میزۆپۆتامیا دروست دەکرێت، و لە ژێر هەموو ناوێکدا جگە لە ناوە کوردییەکەی نادیارە.
وتارەکە بخوێنەوەجگەر شیش کەبابە کوردییەکەی جگەرە کە دیاربەکر (ئامەد) بەیانییەکانی پێ دەست پێ دەکات — جگەرە بەرخ کە لەگەڵ دوگ دەکرێتە سیخ و لەسەر خەڵووز دەبرژێنرێت. بە ناوی شارێکی کوردی تۆمارکراوە، بەڵام تورکی ناو براوە.
وتارەکە بخوێنەوەبەرساق نانێکی شیرین و سوورکراوەی کوردیی ڕۆژهەڵاتە — پارچە خڕە زێڕینەکانی هەویر کە لە ئارد، شیر و شەکر دروست دەکرێن. ناوەکە لە «بەرژیاگ»ی کوردیی باشوورییەوە هاتووە، بە واتای «برژاو».
وتارەکە بخوێنەوەنانی تەنوور نانی تەختی کوردییە کە لە تەنوورێکی گڵیدا دەبرژێنرێت — تەکنەلۆژیایەکی پێنج هەزار ساڵە. ڕۆژانە لە هەر نانەواخانەیەکی کوردیدا بە تازەیی دروست دەکرێت؛ کاتێک چێشتخانەیەکی کوردی نەیتوانی تەنوورسازێکی ناوخۆ بدۆزێتەوە، تەنوور بۆ ئۆسلۆ هاوردە کرا.
وتارەکە بخوێنەوەبریانی برنجی بۆنە کوردییەکانە — چینکراو لەگەڵ گۆشتی بەهاراتدار، بادەم، مێوژ و زەعفەران. ناوەندی ئاهەنگەکانی هاوسەرگیری، جەژن و نەورۆزی کوردانە، کە میدیای خواردن بە «بریانیی عێراقی» ناوی دەبات.
وتارەکە بخوێنەوەقەلی گۆشتی هەڵگیراوی کوردییە کە لە چەوریی خۆیدا لێ دەندرێت؛ ستوونی پرۆتینی سیستەمی کوردیی بەسەربردنی زستان. بەستراوەتەوە بە شاری ئاکرێ، بەڵام ویکیپیدیا دەیداتە پاڵ تورکیا.
وتارەکە بخوێنەوەدۆڵمەی ئەڤەلیک خواردنێکی بەهاریی کوردییە لە گەڵای دۆکی کێوی پڕکراو بە برنج و گۆشتی بەرخ؛ بەشێک لە نەریتی بەرفراوانتری کوردیی پڕکردنی گەڵا کێوییە شاخاوییە کۆکراوەکان.
وتارەکە بخوێنەوەکوکی وشەی کوردییە بۆ پای؛ پایە گۆشتییەکان لە باشوور، فریتاتای سەوزەیی لە ڕۆژهەڵات و پایە بچووکەکان لە باکوور. یەک نەریت و سێ دەوڵەتی نەتەوەیی کە هەوڵی سڕینەوەی دەدەن.
وتارەکە بخوێنەوەئاڤا سووسێ خواردنەوەی کوردیی ڕەگی سووسە کە فرۆشیارانی شەقام لە ئامەد دەیفرۆشن. ڕاگەیاندنی نێودەوڵەتی بە «کۆلای تورکی» ناوی دەبات و دەیداتە پاڵ کولتووری عوسمانی.
وتارەکە بخوێنەوەشفتە پارچەیەکی تەختی گۆشتی بەهاراتداری کوردییە؛ یەکێک لە بەناوبانگترین خواردنە ڕۆژانەکان. بە بڕی زۆر سوور دەکرێتەوە، لە ساندویچدا دەخورێت و منداڵە کوردەکان لە جیهاندا دەیبەنە قوتابخانە.
وتارەکە بخوێنەوەنانێ تیری نانی هەڵگرتنی کوردییە کە بە باریکی دروست و وشک دەکرێتەوە تا بەبێ ساردکەرەوە چەندین مانگ بمێنێتەوە؛ بەشێک لە سیستەمی خواردنی شاخاویی کوردی بۆ بەسەربردنی زستان.
وتارەکە بخوێنەوە