گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
جەمبەلی لە ئەفسانەی کوردیدا: شازادەی هەکاری کە بۆ خۆشەویستیی بینەڤسا نارینی جوان وازی لە کۆشکەکەی هێنا تا لە لەوەڕگا بەرزەکاندا مەڕوماڵات بلەوەڕێنێت؛ یەکێک لە حەماسە مەزنەکانی کوردی.
وتارەکە بخوێنەوە سیابەند و خەجێ (خەج و سیابەند): یەکێک لە حەماسە مەزنەکانی کوردی، چیرۆکی تراژیدیی خۆشەویستیی گەنجێکی ڕاوەدراو و ئەو ژنەی خۆشی دەویست، کە لەسەر چیای سیپان بە خەم کۆتایی دێت.
وتارەکە بخوێنەوە زەمبیلفرۆش لە ئەفسانەی کوردیدا: شازادەیەک کە کۆشکەکەی بەجێ هێشت تا وەک زەمبیلفرۆشێکی خاکەڕا و دەروێشێک بژیت، و چیرۆکە بەناوبانگەکەی ئەو تاقیکردنەوەیە کە بە وەفاداری بەرەنگاری بووەوە.
وتارەکە بخوێنەوە پیر شالیار، پیر و عارفە کۆنەکەی هەورامان: چاککەرەوە ئەفسانەییەکەی زاگرۆسی کوردستان، کە چاککردنەوەی شازادەیەک بە کەرامەتی ئەو لە یەکێک لە کۆنترین ڕێوڕەسمە بەردەوامەکانی کورددا یادی دەکرێتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە خدر نەبی (خضر) لە باوەڕە خەڵکییەکانی کورددا: پیاوە سەوزە نەمرەکەی کانی و ئاوەکان، ڕۆحێکی یارمەتیدەری هەمیشەزیندوو کە بۆ هێنانەدیی ئارەزووەکان دەرکەوێت و لەنێو ئایینەکانی کورددا ڕێزی لێ دەگیرێت.
وتارەکە بخوێنەوە ئەفسانەی سوڵەیمان و جنۆکەکان: چیرۆکێکی کۆنی ئەفسانەیی کە نووسەرانی سەدەکانی ناوەڕاست تۆماریان کردووە سەبارەت بە ڕەچەڵەکی کورد لە چیاکان؛ وەک فۆلکلۆر و ئەفسانە دەگێڕدرێتەوە، نە مێژوو.
وتارەکە بخوێنەوە پەری لە فۆلکلۆری کورد و گەلانە ئێرانییەکاندا: بوونەوەرە ڕۆحییە جوان و باڵدارەکانی نەریتە کۆنە ئێرانییەکە، ڕۆحەکانی سروشت کە لە جنۆکە و دێوە ئەهریمەنییەکان جیاوازن.
وتارەکە بخوێنەوە دەرکەوتنە ئیلاهییەکان لە نەریتی یارساندا: باوەڕ بەوەی زاتی ئیلاهیی یەک و تاک، لە سەردەمە جیاوازەکاندا بە پەیکەرە یەک لە دوای یەکەکان خۆی لە جیهاندا ئاشکرا دەکات؛ بەرزترینیان سوڵتان سەهاکە.
وتارەکە بخوێنەوە خاندەنەکان لە نەریتی یارساندا؛ یازدە خانە ڕۆحییە پیرۆزەکەی ئەهلی حەق، ڕەچەڵەکە بۆماوەییەکان کە لە بوونەوەرە پیرۆزەکانەوە هاتوون و هەریەکەیان سەیدێک سەرکردایەتی دەکات.
وتارەکە بخوێنەوە هەفتەن لە نەریتی یارساندا؛ کۆمەڵە بەرزترەکەی حەوت هاوەڵی پیرۆزی سوڵتان سەهاک، بوونەوەرە ئیلاهییە نزیکترینەکان لە دەرکەوتنی ئیلاهی، کە پیر بەنیامین لە پێشیاندایە.
وتارەکە بخوێنەوە پیر عەلی لە نەریتی ئێزیدیدا؛ کەسایەتییە پیرۆزەکە کە بە جەژنی باتزمی ڕێزی لێ دەگیرێت، بە کەرامەتەکانی یاد دەکرێتەوە و وەک بەرجەستەبوونی فریشتەی تاوس دەناسرێت.
وتارەکە بخوێنەوە شێخ شەرفەدین لە نەریتی ئێزیدیدا؛ کەسایەتییە پیرۆزەکە، شەرەفەدین، کوڕی شێخ حەسەن، کە لە ناوچەی شەنگال ڕێزی لێ دەگیرێت و پەرستگا گەورەکەی یەکێکە لە پیرۆزترین شوێنەکانی ئێزیدی.
وتارەکە بخوێنەوە پیر مام ڕەشان لە نەریتی ئێزیدیدا؛ کەسایەتییە پیرۆزە ناسراوەکە بە خودانی بارانەکان، پشتیوانی کشتوکاڵ و دروێنە و هێنەری باران کە لە چیای شەنگال ڕێزی لێ دەگیرێت.
وتارەکە بخوێنەوە شێخ ئۆبەکر لە نەریتی ئێزدیدا: کەسایەتییەکی پیرۆزی کۆمەڵەی حەوتەکە، حەوت کەسایەتییە پیرۆزەکە، باپیرەی بنچینەیی شێخە قەتانییەکان و هەڵگری خەرقە، پۆشاکە پیرۆزەکەی زاهدی.
وتارەکە بخوێنەوە ئەمادین لە نەریتی ئێزدیدا: کەسایەتییە پیرۆزەکە و کوڕی شێخ شەمس، کە وەک پیرۆزێکی چاکبوونەوە ڕێزی لێ دەگیرێت و لە نەریتدا وەک دامەزرێنەرێکی میرنشینی بادینان لە یاد ماوەتەوە.
وتارەکە بخوێنەوە مووسا سۆر لە نەریتی ئێزدیدا: ئەو کەسایەتییە پیرۆزەی وەک خودان، خاوەنی هەوا و با، سەرپەرشتیاری باکانی بەبادان و چاکبوونەوە و پاسەوانی هەناسەی ژیان ڕێزی لێ دەگیرێت.
وتارەکە بخوێنەوە خاتوونا فەخرا لە نەریتی ئێزدیدا: کەسایەتییە پیرۆزە ژنەکە کە وەک خودانی ژنان و منداڵان و سەرپەرشتیاری لەدایکبوون و دووگیانی و زاوزێ ڕێزی لێ دەگیرێت.
وتارەکە بخوێنەوە ئاسمان لە ئەفسانەی زەردەشتیدا: یەزاتای ئاسمان و ئاسمانی درەوشاوە، یەکەم بەشی جیهانی ماددی، گومبەدەکەی بە زرێی درەوشاوەوە دژ بە تاریکی ڕادەوەستێت.
وتارەکە بخوێنەوە ڕامەن لە ئەفسانەی زەردەشتیدا: یەزاتای ئاشتی و خۆشیی ژیان کە تینی ژیان و لەوەڕگەی باش و تامی خواردن دەبەخشێت، هاوەڵی نزیکی ڤایوو، با.
وتارەکە بخوێنەوە ئەرشتات لە ئەفسانەی زەردەشتیدا: یەزاتای ڕاستکرداری و دروستی و دادپەروەری، هاوەڵی نزیکی ڕەشنو کە لە دادوەریی ڕۆحدا لەگەڵ دادوەرە ئیلاهییەکان ڕادەوەستێت.
وتارەکە بخوێنەوە نەیریۆسانگا لە ئەفسانەی زەردەشتیدا: یەزاتای پەیامنێری ئەهوورا مەزدا، منادیی ئیلاهی کە پەیام لە نێوان پەروەردگاری دانا و جیهاندا دەگوازێتەوە، پەیوەست بە ئاگر و نوێژ و دوعا.
وتارەکە بخوێنەوە چیستا لە ئەفسانەی زەردەشتیدا: یەزاتای دانایی و زانین و ڕوونبینی، ڕاستڕەوترین چیستا کە ڕێگای ڕاست نیشان دەدات، هاوەڵی نزیکی دەئێنا و ڕێزلێگیراو لە سروودی تایبەت بە خۆیدا.
وتارەکە بخوێنەوە ڤووروکاشا لە ئەفسانەی زەردەشتیدا: ئۆقیانووسە گەردوونییە مەزنەکەی جیهان لە ناوەندی جیهاندا، سەرچاوەی هەموو ئاوەکان و نیشتەجێگەی داری هەموو تۆوەکان و داری بێمرگی.
وتارەکە بخوێنەوە درڤاسپا لە ئەفسانەی زەردەشتیدا: یەزەتەکە کە مێگەل و مانگا و ئەسپ دەپارێزێت و مەڕوماڵات بە تەندروستی ڕادەگرێت، پاڵەوانە گەورەکانی ئەفسانە بانگی دەکەن و لە یەشتە تایبەتییەکەیدا ڕێزی لێ دەگیرێت.
وتارەکە بخوێنەوە