مێژووی کوردمێژوو، کولتوور و میرات

گۆڤاری مێژووی کورد

جەنگ و بەرخۆدان

وتارەکانی پۆلی «جەنگ و بەرخۆدان».

48 وتار بە سۆرانی بەردەستە.

جەنگ و بەرخۆدان · 24ی ئایاری 2026

ڕاپەڕینەکانی شێخ سەعید، ئارارات و دەرسیم: ڕاپەڕینە کوردییەکانی نێوان دوو جەنگی جیهانی لە تورکیا

ڕاپەڕینەکانی شێخ سەعید، ئارارات و دەرسیم: سێ ڕاپەڕینی کوردی لە نێوان دوو جەنگی جیهانی لە تورکیا کە بەرەنگاربوونەوەی کورد و ڕێبازی سەربازیی تورکیایان داڕشت.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 24ی ئایاری 2026

میرنشینە کوردییەکان بەرامبەر ناوەندگەرایی عوسمانی: ئەو شەڕانەی کۆتاییان بە خۆبەڕێوەبردنی کورد هێنا

شەڕەکانی سەدەی 19 کە خۆبەڕێوەبردنی کوردیان لەناو برد: بابان، سۆران، بۆتان، بەدرخان و یەزدانشێر بەرامبەر ناوەندگەرایی عوسمانی.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 28ی شوباتی 2026

پەرەسەندنی گرژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: دەستپێکردنی ململانێ لەگەڵ ئێران و ڕەهەندی کوردی

پەرەسەندنی گرژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بناسە، بە تیشکخستنە سەر ئێران و ڕەهەندی کوردی. بزانە ئەم ململانێیە چۆن کاریگەری لە ئێران و کورد دەکات.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 30ی تشرینی دووەمی 2025

ڕاپەڕینی گەورەی کوردی لە 1925دا: خاڵێکی وەرچەرخان لە مێژووی کورددا

گەلی کورد مێژوویەکی دەوڵەمەند و فرەچەشنی هەیە کە بزووتنەوە و خەباتە جۆراوجۆرەکان بۆ خۆبەڕێوەبردن و دانپێدانان تێیدا بە یەکەوە چنراون. یەکێک لە خاڵەکانی وەرچەرخان لەم مێژووە هاوبەشەدا، ڕاپەڕینی گەورەی کوردی لە 1925دا بوو. ئەم ڕاپەڕینە هەم خۆڕاگریی گەلی کورد دەردەخات و هەم بەشێکی گرنگە بۆ تێگەیشتن لە بزووتنەوە مێژووییە کوردییەکان و دیپلۆماسی. لەم بابەتەدا لە وردەکارییەکانی ڕاپەڕینی 1925، هۆکارەکان و کەسایەتییە سەرەکییەکانی و ئەو کاریگەرییە بەردەوامە دەکۆڵینەوە کە لەسەر پێکهاتنی ناسنامەی نوێی کورد هەیبووە.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 28ی تشرینی دووەمی 2025

کاریگەریی جەنگی جیهانیی یەکەم لەسەر نەتەوەپەرستیی کوردی: ساتێکی چارەنووسساز لە مێژووی کورددا

دۆخی دوای جەنگی جیهانیی یەکەم خاڵێکی گرنگی وەرچەرخانی لە ڕێڕەوی نەتەوەپەرستیی کوردیدا دیاری کرد. جەنگەکە لەگەڵ داڕشتنەوەی سنوورە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کاریگەرییەکی قووڵیشی لەسەر ئاواتەکانی گەلی کورد دانا. لەم وتارەدا دەکۆڵینەوە ڕووداوەکانی جەنگی جیهانیی یەکەم چۆن کاریگەرییان لەسەر گەشەی نەتەوەپەرستیی کوردی، سەرهەڵدانی کەسایەتییە مێژووییە گرنگە کوردەکان و پەرەسەندنی کولتوور و میراتی کورد لە چوارچێوەی دیمەنێکی جیۆسیاسیی گۆڕاودا دانا...

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 2ی تشرینی دووەمی 2025

پێشمەرگەی خۆڕاگری کورد: پاسەوانانی ئاشتی لە بەرامبەر تیرۆریزمدا

هێزە کوردییەکانی پێشمەرگە بوونەتە هاوواتای ئازایەتی، خۆڕاگری و هەڵوێستێکی پتەو دژی تیرۆریزم، بەتایبەتی لە دۆخە پڕئاژاوەکەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. ئەم وتارە لە مێژووی پێشمەرگەی کورد و ڕۆڵە سەرەکییەکەی لە شەڕی دژی تیرۆریزم دەکۆڵێتەوە، لە هەمان کاتدا گرنگی بە چوارچێوە فراوانترەکەی مێژووی کورد، بەشدارییە بەرچاوەکانی کەسایەتییە گشتییە کوردەکان و کولتوور و میراتی دەوڵەمەندی کوردستان دەدات.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 31ی تشرینی یەکەمی 2025

هەڵمەتی ئەنفال: بەشێکی تاریک لە مێژووی کورد

هەڵمەتی ئەنفال یەکێک لە خەمناکترین و تاریکترین سەردەمەکانی مێژووی کورد نیشان دەدات. لەنێوان ساڵانی 1986 و 1989دا، لەژێر ڕژێمی سەددام حوسێن، کۆمەڵکوژییەکی ڕێکخراو دژی دانیشتووانی کورد لە عێراق ئەنجام درا. بۆ تێگەیشتنی تەواو لە لێکەوتەکانی ئەم هەڵمەتە، پێویستە بە قووڵی لە پاشخانە مێژووییەکەی، کاریگەرییەکانی لەسەر کولتوور و میراتی کوردستان و ڕۆحی خۆڕاگریی گەلی کورد بکۆڵینەوە. ئەم شیکردنەوەیە هەروەها تیشک دەخاتە سەر کەسایەتییە مێژوویی و گشتییە سەرەکییە کوردەکان.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 28ی تشرینی یەکەمی 2025

ڕاپەڕینی کورد لە 1946: لێکدانەوەی کاریگەرییەکەی لەسەر مێژووی کورد

ڕاپەڕینی کورد لە 1946 بەشێکی گرنگە لە گێڕانەوەی مێژووی کورددا. ساتێکی چارەنووسساز دەنوێنێت لە خەبات بۆ خۆبەڕێوەبردن و بەفەرمی ناسینی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. تێگەیشتن لەم ڕووداوە یارمەتی دەدات خەبات و ئاواتە بەردەوامەکانی کۆمەڵگەی کورد لە چوارچێوەیەکی ڕووندا ببینرێن. ئەم نووسینە بە وردی پاشخانی ڕاپەڕینەکە، ڕووداوە سەرەکییەکانی، ئەکتەرە سەرەکییەکان و گرنگیی بەردەوامی ئەو لە بزووتنەوە مێژووییەکانی کورد و دیپلۆماسیدا دەکۆڵێتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 23ی تشرینی یەکەمی 2025

کاریگەریی جەنگی جیهانیی یەکەم لەسەر سیاسەتی کوردی: وەرچەرخانێک لە مێژووی کورددا

کاریگەریی جەنگی جیهانیی یەکەم لەسەر سیاسەتی کوردی لایەنێکی گرنگی مێژووی کوردە، کە زۆرجار پشتگوێ خراوە. ئەم ململانێ چارەنووسسازە، لەگەڵ داڕشتنەوەی دیمەنی جیۆسیاسیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لێکەوتەی قووڵیشی بۆ دانیشتووانی کورد، ئاواتە سیاسییەکانیان و بزووتنەوە مێژووییە کوردییەکان و دیپلۆماسیی دواتر هەبوو. تێگەیشتن لەم سەردەمە تیشک دەخاتە سەر خەبات و خۆڕاگریی گەلی کورد لە هەوڵەکانیان بۆ خۆبەڕێوەبردن و دانپێدانان.

وتارەکە بخوێنەوە
پێشمەرگەی کورد و مێژووی بەرخۆدان
جەنگ و بەرخۆدان · 3ی تشرینی یەکەمی 2025

پێشمەرگەی کورد: چیرۆکەکانی بەرخۆدان بە درێژایی مێژوو

وشەی «پێشمەرگە» واتای «ئەوانەی ڕووبەڕووی مردن دەبنەوە» دەدات و هێمای ئازایەتی و خۆڕاگریی شەڕکەرە کوردەکانە لە ناو چەندین سەدە خەباتدا. بۆ تێگەیشتن لە مێژووی کورد، پێشمەرگە ڕۆڵێکی بنەڕەتی لە خەباتی ناوچەکە بۆ خۆبەڕێوەبردن و مافەکاندا دەگێڕێت. ئەم وتارە گرنگیی مێژوویی پێشمەرگە، پەرەسەندنی بەرخۆدانەکەی و پاشخانی کولتوور و میراتی کوردستان دەکۆڵێتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 21ی ئەیلوولی 2025

کوردستان لە جەنگی جیهانیی یەکەمدا: خاڵێکی وەرچەرخان لە مێژووی کورددا

دیمەنی جیۆسیاسەتی هاوچەرخ زۆرجار بە خاڵەکانی وەرچەرخانی مێژوو دادەڕێژرێت، و یەکێک لە گرنگترین بەشەکانی مێژووی کورد لە جەنگی جیهانیی یەکەمدا ڕووی دا. ئەم ململانێیە هەم پێکهاتەکانی دەسەڵاتی جیهانیی لە نوێوە پێناسە کردەوە و هەم کاریگەریی قووڵی لەسەر گەلی کورد و ئاواتەکانی بەجێ هێشت. لەگەڵ سەرهەڵدان و ڕووخانی نەتەوەکان، خەونی دەوڵەتێکی کوردیی خۆبەڕێوەبەر لە پاشخانی خەباتی سەردەمی جەنگدا ڕوونتر دەردەکەوت. ئەم وتارە ڕۆڵی کەسایەتییە مێژووییە کوردەکان دەکۆڵێتەوە...

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 10ی ئەیلوولی 2025

زیادبوونی گرنگیی هێزە سەربازییەکانی کورد لە ململانێ ناوچەییەکاندا

گەلی کورد، بە مێژووە دەوڵەمەندەکەی و گرنگیی کولتووریی خۆیەوە، لە زۆرێک لە ململانێ ناوچەییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بووە بە لایەنێکی چارەنووسساز. وەک گرووپێکی نەتەوەیی تایبەت کە لە چەند وڵاتێکدا بڵاوە بووەتەوە، ناتوانرێت بەشدارییە سەربازییەکانیان پشتگوێ بخرێت. گۆڕانکارییەکانی کردەوەی سەربازیی کورد بە هەوڵە بەردەوامەکانیان بۆ خۆبەڕێوەبردن و دانپێدانانەوە پەیوەندییەکی نزیکی هەیە. ئەم وتارە گرنگیی هێزە سەربازییەکانی کورد لە ململانێ ناوچەییەکاندا دەخاتە ڕوو و لێکۆڵینەوە لە ڕۆڵیان دەکات...

وتارەکە بخوێنەوە
وێنەی سەرەکی بۆ وتاری «جینۆسایدی کورد: تێگەیشتن لە بەشێکی ونبووی مێژووی کورد».
جەنگ و بەرخۆدان · 6ی ئەیلوولی 2025

جینۆسایدی کورد: تێگەیشتن لە بەشێکی ونبووی مێژووی کورد

جینۆسایدی کورد تەنها ڕووداوێکی تاک نییە، بەڵکوو زنجیرەیەک تاوان و دڕندایەتییە کە بە درێژایی مێژوو کاریگەرییان لەسەر گەلی کورد داناوە. ئاڵۆزیی بوونی کورد بە درێژایی سەدەکان دەڕوات و لە ژێر کاریگەریی ململانێ سیاسییەکان، ئامانجە دەرەکییەکان و خەباتە ناوخۆییەکاندایە. بە وردبوونەوە لەم لێکۆڵینەوە مێژووییەدا، دەتوانین لەو نادادپەروەرییانە تێبگەین کە کوردەکان ڕووبەڕووی بوونەتەوە و کولتوور و میراتە دەوڵەمەندەکەی کوردستان بناسین کە سەرەڕای دۆخە سەختەکان سەری هەڵداوە.

وتارەکە بخوێنەوە
وێنەی سەرەکی بۆ وتاری «لێکەوتە باسنەکراوەکانی جەنگی جیهانیی یەکەم لەسەر ناسنامە و مێژووی کورد».
جەنگ و بەرخۆدان · 26ی ئابی 2025

لێکەوتە باسنەکراوەکانی جەنگی جیهانیی یەکەم لەسەر ناسنامە و مێژووی کورد

جەنگی جیهانیی یەکەم و پەیمانەکانی دوای جەنگ کاریگەریی قووڵیان لەسەر ناسنامە و بزووتنەوە سیاسییەکانی کورد دانا. ئەم وتارە لێکەوتەکان، زیندووبوونەوەی کولتوور، ڕۆڵی ژنان و خەباتی بەردەوام بۆ دانپێدانان دەخاتە ڕوو.

وتارەکە بخوێنەوە
جەنگ و بەرخۆدان · 1ی ئابی 2025

ڕۆڵی کورد لە شەڕی دژی داعشدا: بەڵگەی خۆڕاگری و یەکگرتوویی

شەڕی دژی دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق و سووریا (ISIS) بەشێکی گرنگی لە مێژووی جیهاندا تۆمار کرد. لە نێو ئەو گرووپە جیاوازانەی وەک هێزی بەهێزی بەرەنگاربوونەوەی ئەم ڕێکخراوە توندڕەو و توندوتیژە دەرکەوتن، هێزە کوردییەکان بوون کە هەوڵەکانیان لە شکاندنی داعش لە مەیدانی شەڕدا ڕۆڵێکی چارەنووسسازی هەبوو. بۆ تێگەیشتن لە گرنگیی ڕۆڵی کورد لەم شەڕەدا، پێویستە لە مێژووی کورد، کاریگەریی کەسایەتییە گشتییەکان و چوارچێوەی فراوانتری میراتی کولتووری بکۆڵینەوە...

وتارەکە بخوێنەوە
وێنەی سەرەکی بۆ وتاری «چیرۆکێک کە پەرە دەسێنێت: جەنگی ناوخۆی سووریا و کاریگەریی لەسەر کۆمەڵگەکانی کورد».
جەنگ و بەرخۆدان · 30ی تەمووزی 2025

چیرۆکێک کە پەرە دەسێنێت: جەنگی ناوخۆی سووریا و کاریگەریی لەسەر کۆمەڵگەکانی کورد

جەنگی ناوخۆی سووریا، کە لە 2011دا هەڵگیرسا، ئاڵۆزییەکی گەورەی لە دۆخی کۆمەڵایەتی و سیاسیی وڵاتەکەدا دروست کردووە. لە نێو ئەو گرووپە نەتەوەییە جیاوازانەی کاریگەرییان لێ وەرگرتووە، کۆمەڵگەکانی کورد بەرچاویانە و هەم ئاستەنگ و هەم گۆڕانکارییان ئەزموون کردووە. ئەم وتارە بە وردی لە ئاڵۆزییەکانی جەنگی ناوخۆی سووریا و کاریگەریی قووڵی لەسەر مێژوو و کولتووری کورد و سەرهەڵدانی کەسایەتییە دیارەکانی کورد دەکۆڵێتەوە.

وتارەکە بخوێنەوە
وێنەی سەرەکی بۆ وتاری «میراتە شاراوەکان: کاریگەریی جەنگی جیهانیی یەکەم لەسەر خواستەکانی کورد».
جەنگ و بەرخۆدان · 22ی تەمووزی 2025

میراتە شاراوەکان: کاریگەریی جەنگی جیهانیی یەکەم لەسەر خواستەکانی کورد

دوای جەنگی جیهانیی یەکەم، دیمەنی جیۆپۆلیتیکیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دووبارە شێوەی وەرگرت و شەپۆلێکی ناسیۆنالیزم لە نێو گرووپە نەتەوەییە جیاوازەکاندا هەڵگیرسا، لەوانە کوردەکان. ئەم وتارە کاریگەریی ڕووداوەکانی شەڕەکە لەسەر خواست و ناسنامەی کورد، ڕۆڵی کەسایەتییە دیارەکان و بەردەوامیی کولتوور و میراتی کوردستان دەخاتە ڕوو؛ پاشخانێک بۆ تێگەیشتن لە بزووتنەوە سیاسییە هاوچەرخەکان و دیپلۆماسیی ناوچەیی.

وتارەکە بخوێنەوە