گۆڤاری مێژووی کورد
1586 وتار بە سۆرانی بەردەستە.
شاهەنشاه کوڕی مەحموود (1164–1174 ز) میرێکی کوردی شەدادی بوو کە ناوەکەی، «پاشای پاشایان»، نەریتی ئیمپراتۆریی دێرینی ئێرانی دەهێنایەوە یاد. پێگەکەی لە مێژووی کورد بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە فەزڵی V کوڕی مەحموود (1155–1161 ز) میرێکی کوردی شەدادی بوو کە دوای فەخرەددین شەداد بنەماڵەکەی بەردەوام کرد. پێگەکەی لە بەشە کۆتاییەکانی ئەم بنەماڵە گەورە کوردەدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە فەخرەددین شەداد (1131–1155 ز) دوای لەدەستدانی ئانی درێژترین ماوەی فەرمانڕەوایی لە نێو فەرمانڕەوا کوردە شەدادییەکاندا هەبوو؛ لە قەفقاز وەک ژێردەستێکی سەلجوقی 24 ساڵ فەرمانڕەوایی کرد.
وتارەکە بخوێنەوە فەزڵی چوارەم (1125–1130 زایینی) فەرمانڕەوایەکی کوردی شەدادی بوو کە دوای لەدەستدانی ئانی بەرامبەر هێزە گورجییەکان بنەماڵەکەی بەردەوام کرد. شوێنی ئەو لە مێژووی کوردیی قەفقازدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەبولئەسوار شاووری دووەم (1118–1124 زایینی) دوا فەرمانڕەوای کوردی شەدادیی ئانی بوو، پێش ئەوەی گورجییەکان شارەکە بگرن. دوا بەشی ئانیی ئەم بنەماڵە مەزنە کوردییە بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە مەنووچهر کوڕی شاوور (1072–1118 زایینی) درێژترین فەرمانڕەواییی شەدادیی کوردی هەبوو؛ بنیادنەری مزگەوتی مەنووچهر لە ئانی، کە شاهکارێکی تەلارسازیی کوردی لە سەردەمی ناوەڕاستدایە.
وتارەکە بخوێنەوە فەزلوون کوڕی فەزڵ (1073–1075 زایینی) فەرمانڕەوایەکی کورتماوەی کوردی شەدادیی گەنجە بوو، لە قۆناغی ئاڵۆزی جێنشینیی دوای شاووری یەکەمدا. شوێنی ئەو لە مێژووی کورددا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە ئانوشیروان کوڕی لەشکەری (مردوو: نزیکەی 1067 زایینی) داواکارێکی کوردی شەدادی بوو کە لە قۆناغی جێنشینیی دوای شاووری یەکەمدا چالاک بوو. شوێنی ئەو لە مێژووی کوردیی قەفقازدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە ئاشۆت کوڕی شاوور (1068–1069 زایینی) لە ماوەیەکی کورتدا داواکاری ڕکابەری دەسەڵاتی کوردیی شەدادی لە گەنجە بوو، لە جێنشینیی جێی ململانێی دوای شاووری یەکەمدا.
وتارەکە بخوێنەوە فەزڵی دووەم کوڕی شاووری یەکەم (1067–1073 زایینی) وەک فەرمانڕەوای کوردی شەدادیی گەنجە، لە سەردەمی پڕئاژاوەی دوای مەلازگیرددا بووە جێنشینی باوکی، ئەبولئەسوار شاووری یەکەم.
وتارەکە بخوێنەوە ئەبولئەسوار شاووری یەکەم (1049–1067 زایینی) بەناوبانگترین فەرمانڕەوای کوردی شەدادی بوو؛ لەگەڵ بیزەنتی جەنگا و بە لێهاتوویییەکی سەرسوڕهێنەر لەگەڵ هاتنی سەلجوقییەکاندا هەڵسوکەوتی کرد. چیرۆکە بەرجەستەکەی بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە لەشکەری دووەم کوڕی موسا (1034–1049 زایینی) بۆ 15 ساڵ فەرمانڕەوای بنەماڵەی کوردیی شەدادیی گەنجە بوو، پێش دەسەڵاتە بەناوبانگەکەی ئەبولئەسوار شاووری یەکەم. شوێنی ئەو لە مێژووی کورددا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەبولفەتح موسا (1031–1034 زایینی) فەرمانڕەوای کوردی شەدادیی گەنجە و کوڕی فەزڵی یەکەمی بنیاتنەر بوو. فەرمانڕەواییی کورتەکەی لە مێژووی کوردیی باشووری قەفقازدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە فەزڵی یەکەم کوڕی محەمەد (985–1031 زایینی) بۆ 46 ساڵ فەرمانڕەواییی بنەماڵەی کوردیی شەدادیی کرد؛ گەنجەی وەک شارێکی گەورە بنیات نا و دەسەڵاتە بەردەوامەکەی بنەماڵەکەی لە ئەودیوی قەفقاز چەسپاند.
وتارەکە بخوێنەوە هیلال کوڕی بەدر فەرمانڕەوایەکی بنەماڵەی کوردیی حەسەنویەیی و کوڕی بەدر کوڕی حەسەنویەی بەناوبانگ بوو. شوێنی ئەو لە مێژووی کوردیی زاگرۆس لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە زاهیر کوڕی هیلال کوڕی بەدر (فەرمانڕەوایی: 1013 زایینی) فەرمانڕەوایەکی بنەماڵەی کوردیی حەسەنویەیی لە چیاکانی زاگرۆس و کوڕی هیلال کوڕی بەدر بوو. شوێنی ئەو لە مێژووی کورد لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە ناسیرەددەولە مەنسوور (1079–1085 زایینی) دوا فەرمانڕەوای کوردی مەروانیی دیار بەکر بوو. بەشە کۆتایییەکەی ئەم بنەماڵە کوردییە مەزنە بناسە کە بۆ سەدەیەک بەردەوام بوو.
وتارەکە بخوێنەوە نیزامەددەولە نەسر (1061 زایینی) دوای سەردەمە زێڕینەکەی نەسرەددەولە ئەحمەد فەرمانڕەواییی بنەماڵەی کوردیی مەروانیی کرد و مامەڵەی لەگەڵ سەرهەڵدانی دەسەڵاتی سەلجووقیدا کرد. شوێنی ئەو لە مێژووی کورددا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە نەسرەددەولە ئەحمەد (1011–1061 زایینی) مەزنترین پاشای کوردی مەروانی بوو؛ بۆ 50 ساڵ لە دیاربەکرەوە فەرمانڕەواییی کرد و بە لێهاتوویی هاوسەنگیی لە نێوان فشارەکانی بیزەنتی و فاتمی و بۆیی پاراست. فەرمانڕەواییی نائاساییی ئەو بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە مومەهیدەددەولە سەعید (997 زایینی) سێیەمین فەرمانڕەوای کوردی مەروانیی دیار بەکر بوو. شوێنی ئەو لە چیرۆکی ئەم بنەماڵە کوردییە مەزنەدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە حەسەن کوڕی مەروان (991 زایینی) دووەمین فەرمانڕەوای بنەماڵەی کوردیی مەروانیی دیار بەکر بوو. شوێنی ئەو لە مێژووی کورد لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە ئەبوو شوجاع باد کوڕی دوستەک لە 983 زایینی بنەماڵەی فەرمانڕەوای کوردیی مەروانیی دیار بەکری (دیاربەکر) دامەزراند. چیرۆکی ئەم پاشا جەنگاوەرە نائاساییە کوردە بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە
ئەبوو نەسر حوسێنی دووەم (فەرمانڕەوایی: 1001–1025 زایینی) فەرمانڕەوایەکی کوردی ڕەوادیی تەورێز و ئازەربایجان بوو. شوێنی ئەو لە مێژووی ئەم بنەماڵە فەرمانڕەوا کوردییە بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە مەڕزوبان کوڕی محەمەد کوڕی شەداد (کۆچی دوایی کردووە لە 985 ز) فەرمانڕەوایەکی کوردی شەدادی و کوڕی دامەزرێنەری بنەماڵەکە بوو. پێگەکەی لە مێژووی قەفقازی کوردی بناسە.
وتارەکە بخوێنەوە